Zielnik
Borówka amerykańska
Vaccinium corymbosum
Borówka amerykańska to krzew z rodziny wrzosowatych, pochodzący z Ameryki Północnej, w Polsce uprawiany w ogrodach i na plantacjach. Wiosną zakwita drobnymi, dzbaneczkowatymi kwiatami, a latem dojrzewają granatowe owoce pokryte jasnym woskowym nalotem.
Właściwości
Borówka amerykańska, nazywana też borówką wysoką, to wieloletni krzew z rodziny wrzosowatych o wzniesionym pokroju i licznych pędach. Liście są eliptyczne, gładkie i lekko błyszczące: wiosną jasnozielone, latem ciemnozielone, a jesienią przebarwiają się na czerwono i purpurowo. Kwiaty są drobne, białe lub bladoróżowe, dzbaneczkowate, zebrane w grona. Owoce są kuliste, soczyste i słodko-kwaśne, o granatowej skórce pokrytej jasnym, woskowym nalotem. Miąższ jest jasny, zielonkawobiały, co odróżnia je od leśnej borówki czarnej, której miąższ jest ciemny i barwi ręce. Kolor skórki pochodzi od naturalnych barwników roślinnych, antocyjanów. Po dodaniu soku z cytryny sok z borówek robi się bardziej czerwony, a w cieście z sodą do pieczenia owoce mogą zielenieć. Owoce są delikatne: łatwo się gniotą i puszczają sok, a zebrane w zbyt grubej warstwie szybko tracą jędrność. Po zerwaniu nie stają się już słodsze, dlatego zbiera się tylko owoce w pełni granatowe. W chłodzie wytrzymują kilka dni, bardzo dobrze znoszą mrożenie i można je suszyć w niskiej temperaturze, więc są wygodnym surowcem do domowej spiżarni. W ogrodzie borówka potrzebuje gleby kwaśnej (pH około 4–5,5), przepuszczalnej i próchnicznej, stale lekko wilgotnej, ale nie podmokłej, oraz miejsca słonecznego lub lekko zacienionego. Przed sadzeniem glebę wzbogaca się kwaśnym torfem, kompostem z kory albo podłożem do roślin wrzosowatych, a do nawożenia używa się nawozów do roślin kwaśnolubnych, bez wapnia.
Zastosowania
Świeże owoce jada się same, z jogurtem, twarogiem, owsianką i musli, dodaje do naleśników, gofrów i sałatek owocowych. Dobrze sprawdzają się w wypiekach, takich jak muffiny, drożdżówki, placki i tarty, oraz w deserach: galaretkach, lodach i sorbetach. W kuchni wytrawnej pasują do sałatek z serem pleśniowym i orzechami oraz do sosów do drobiu i dziczyzny. W domowej spiżarni borówki przerabia się na konfitury, dżemy, musy, soki, syropy i kompoty. Dobrze łączą się z jabłkami, które nadają przetworom gęstość. Nadmiar owoców można zamrozić albo wysuszyć, a suszone są dodatkiem do owsianki, musli, domowych mieszanek owocowych i herbat owocowych. Borówki mrożone na zimę — przebierz owoce, usuń gałązki, liście i uszkodzone jagody. Jeśli musisz je umyć, dokładnie osusz je na ręczniku. Rozłóż borówki pojedynczą warstwą na tacy, zamroź, a dopiero potem przesyp do woreczków lub pojemników. Dzięki temu nie zlepią się w bryłę i łatwo odsypiesz tyle, ile potrzeba do owsianki, ciasta czy koktajlu. Szybki mus borówkowy — świeże lub rozmrożone borówki zmiksuj z odrobiną miodu albo cukru i sokiem z cytryny do smaku. Jeśli wolisz gładszą konsystencję, podgrzej mus kilka minut w rondelku, aż owoce puszczą sok, a potem przetrzyj go przez sito. Mus pasuje do jogurtu, naleśników, deserów i owsianki; w szczelnym słoiku w lodówce można go trzymać przez kilka dni. Suszone borówki do owsianki i herbat owocowych — woskowa skórka zatrzymuje wilgoć, dlatego owoce warto najpierw krótko sparzyć wrzątkiem, aż skórka lekko popęka, i dokładnie osuszyć. Rozłóż je pojedynczą warstwą w suszarce albo w piekarniku z uchylonymi drzwiczkami, w łagodnej temperaturze (około 50–60°C), i susz, aż będą sprężyste i przestaną się kleić. Przechowuj je w szczelnym słoiku i dodawaj do owsianki, musli, ciast oraz domowych mieszanek do herbat owocowych.
Jak rozpoznać
Krzew osiąga od kilkudziesięciu centymetrów do ponad dwóch metrów wysokości. Liście są eliptyczne, całobrzegie, jesienią przebarwiają się na czerwono. Kwiaty są drobne, białe lub bladoróżowe, dzbaneczkowate, zebrane po kilka. Owoce są kuliste, granatowe, pokryte jasnym nalotem, z drobną gwiazdkowatą blizną po kielichu na szczycie.
Surowiec i przygotowanie
W domowej spiżarni wykorzystuje się owoce. Zbiera się je sukcesywnie, co kilka dni, bo na jednym krzewie dojrzewają stopniowo: dojrzałe są w całości granatowe i same odchodzą od szypułki przy lekkim dotknięciu. Najlepiej zbierać rano, gdy owoce są chłodne i jędrne, i nie zbierać ich mokrych po deszczu, bo szybciej pleśnieją. Owoce układa się płytko, w niewielkich pojemnikach, a po zbiorze od razu przebiera, usuwając uszkodzone i nadpsute. Nie myje się ich przed przechowywaniem, tylko tuż przed jedzeniem lub przetworzeniem. Świeże trzyma się w lodówce przez kilka dni, a na dłużej mrozi pojedynczą warstwą albo suszy w łagodnej temperaturze.