Od ogrodu do domowej spiżarni
Ogród i spiżarnia
Od zbiorów z ogrodu i łąki po suszenie, przechowywanie i domowe przetwory. W jednym miejscu znajdziesz praktyczne materiały, które pomogą Ci wykorzystać sezonowe plony i przygotować zapasy na kolejne miesiące.
Możesz zacząć od aktualnego etapu pracy albo sięgnąć po poradnik „Z ogrodu do spiżarni”, który prowadzi krok po kroku przez cały proces.
Etapy
Od czego zacząć
Trzy etapy, na których najczęściej zatrzymuje się praca z plonami. Pełną kolejność znajdziesz niżej.
Zbiory
Najpewniejsza wskazówka to karta konkretnej rośliny: podaje, jaką część się zbiera i w których miesiącach. Niżej pokazujemy rośliny, których zbiór według kart przypada teraz.
Przejdź do zielnikaPrzechowywanie i suszenie
Zioła suszy się cienką warstwą w suchym, zacienionym i przewiewnym miejscu, a susz trzyma w szczelnych pojemnikach — chłodno, ciemno i z dala od wilgoci.
Zobacz tematNa podstawie źródłaŹródło: Uniwersalny Poradnik Przetrwania, s. 15; Zioła dla Zdrowia, s. 28
Przetwory i wykorzystanie
Słoiki, kiszonki, mrożonki, syropy i mieszanki ziołowe — sposoby na plony, których nie da się zjeść na bieżąco. Każdy przepis w serwisie ma składniki, sposób przygotowania i źródło.
Zobacz przepisyKolejność pracy
Od grządki do słoika, krok po kroku
Zbierz we właściwym momencie
Liście, kwiaty i ziele zbiera się w okresie pełnej wegetacji, w suchy dzień, gdy rośliny obeschną z rosy. Korzenie i kłącza — gdy roślina nie prowadzi aktywnego wzrostu, a korę na przedwiośniu.
Sprawdź kartę roślinyNa podstawie źródłaŹródło: Uniwersalny Poradnik Przetrwania, s. 14; Zioła dla Zdrowia, s. 28; Zioła w Rytmie Natury, s. 7–9 (kalendarz)
Oczyść surowiec i przygotuj naczynia
Pracuj na czystych, wyparzonych narzędziach i naczyniach. Zanieczyszczenia skracają trwałość przetworów i sprzyjają rozwojowi pleśni.
Wymaga ostrożnościŹródło: Zielona Apteka, s. 10–11
Wybierz metodę: susz, kiszenie albo mrożenie
Suszenie, kiszenie i fermentacja oraz zamrażanie to trzy różne drogi dla tego samego surowca. Każda ma inne wymagania i inną trwałość.
Informacja ogólna i edukacyjnaŹródło: Uniwersalny Poradnik Przetrwania, spis treści („Suszenie żywności – praktyczne zastosowanie”); Z ogrodu do spiżarni, s. 6
Przetwórz, póki surowiec jest świeży
Syropy, nalewki, octy, mieszanki i przetwory z warzyw i owoców. W serwisie zacznij od syropu z owoców głogu albo naparu z liści pokrzywy.
Przepisy w serwisieOznacz datą i schowaj w chłodzie
Opisuj pojemniki datą zbioru i trzymaj je w miejscu chłodnym, suchym i zaciemnionym. Suszonych ziół nie przechowuje się w lodówce.
Na podstawie źródłaŹródło: Zioła dla Zdrowia, s. 74; Uniwersalny Poradnik Przetrwania, s. 14–15
Poradnik główny
Cały proces w jednej książce
Przepisy na teraz, na później i na zimę
Z ogrodu do spiżarni
Poradnik Oli i Konrada o domowym gospodarowaniu plonami — pisany na podstawie tego, co sami gotują, kiszą, mrożą, suszą i zamykają w słoikach, kiedy ogród daje więcej, niż da się zjeść na bieżąco.
- Kalendarz zbiorów i przerabiania oraz pomysły na nadmiar plonów
- Spiżarnia bez cukru i zamrażarka jako druga spiżarnia
- Osobne rozdziały: warzywa, owoce, zioła kuchenne, kwiaty do naparów i dzikie rośliny jadalne
Praktyczne materiały
Jesienne herbaty ziołowe
Sezonowy artykuł o rozgrzewających naparach i o tym, czego po nich nie oczekiwać.
Przeczytaj artykułSyrop z owoców głogu
Przepis ze składnikami, sposobem przygotowania, ostrzeżeniami i podanym źródłem.
Zobacz przepisZbiór i uprawa ziół
Zbiorczy temat: artykuły o pozyskiwaniu surowca, uprawie i sezonowości w jednym miejscu.
Zobacz tematPoradnik towarzyszący
Gdy chcesz planować zbiory na cały rok
„Z ogrodu do spiżarni” prowadzi przez przerabianie plonów, a „Zioła w Rytmie Natury” przez ich pozyskiwanie: uprawę, rozpoznawanie i terminy zbioru miesiąc po miesiącu. Kalendarz zbiorów i leksykon „Zioła od A do Z” z indeksem czasu zbioru to dwie części, z których korzysta się przed wejściem do kuchni. Poradnik zawiera również przepisy, których nie ma w pozostałych książkach Ziołowej Przystani.
- Zioła w Rytmie NaturyKalendarz zbiorów i leksykon ziół na cały rok.
Bezpieczeństwo i praktyka
Trzy rzeczy, które warto sprawdzić przed zbiorem i przed zamknięciem słoika.
Zbieraj tylko to, co rozpoznajesz bez wątpliwości
Podobne gatunki mogą mieć zupełnie inne działanie — czosnek niedźwiedzi bywa mylony z trującą konwalią.
Wymaga ostrożnościŹródło: Zioła dla Zdrowia, s. 34–35
Gdzie i kiedy nie zbierać
Nie zbieraj przy ruchliwych drogach, na terenach przemysłowych ani przy polach nawożonych chemicznie, w deszczu ani tuż po nim. Zbierając części nadziemne, nie ogałacaj rośliny i nie wyrywaj jej z korzeniem.
Wymaga ostrożnościŹródło: Uniwersalny Poradnik Przetrwania, s. 14; Zioła dla Zdrowia, s. 27–28
Kiedy surowiec wyrzucić
Surowiec zwiędły, wyblakły lub o niecharakterystycznym zapachu nie nadaje się do użytku, a spleśniały trzeba wyrzucić.
Wymaga ostrożnościŹródło: Zioła dla Zdrowia, s. 74; Zioła w Rytmie Natury (zasady przechowywania suszu w rozdziałach roślin)
Inne poradniki
Gdy z plonów mają powstać preparaty albo długoterminowe zapasy.
- Zielona AptekaGdy z ziół mają powstać syropy, nalewki, maceraty i maści.
- Uniwersalny Poradnik PrzetrwaniaGdy robisz długoterminowe zapasy: kiszenie, suszenie, przechowywanie.
Najczęstsze pytania
Od czego zacząć domową spiżarnię?
Od małych partii, czystych naczyń i pewnie rozpoznanych surowców. Wybierz jeden sprawdzony przepis, opisz słoiki datą i obserwuj, jak przetwory znoszą przechowywanie.
Skąd wiedzieć, kiedy zbierać daną roślinę?
Sprawdź kartę rośliny w zielniku — podaje zbierane części i miesiące zbioru ze źródła. Plan na cały rok ułatwia kalendarz w poradniku „Zioła w Rytmie Natury”.
Czy suszone zioła można trzymać w lodówce?
Nie. Wilgoć w lodówce sprzyja pleśni. Susz przechowuj w szczelnych pojemnikach w chłodnym, suchym i zaciemnionym miejscu.