Zielnik
Pokrzywa zwyczajna
Urtica dioica
Pokrzywę wykorzystuje się w zielarstwie przede wszystkim przy łagodnych dolegliwościach dróg moczowych i stawów, a w domu także w kuchni oraz pielęgnacji włosów. Najczęściej sięga się po liście i młode pędy. Korzeń oraz nasiona są odrębnymi surowcami.
Właściwości
Drogi moczowe i gospodarka wodna
Liść i ziele pokrzywy wykorzystuje się w zielarstwie przy łagodnych dolegliwościach dróg moczowych. Ich tradycyjne zastosowanie wiąże się ze zwiększaniem ilości wydalanego moczu i przepłukiwaniem dróg moczowych przy odpowiedniej podaży płynów. Przy chorobach nerek sposób użycia trzeba uzgodnić z lekarzem.
Łagodne dolegliwości stawowe
Ziele pokrzywy jest znane również z tradycyjnego zastosowania w łagodzeniu niewielkich bólów stawów. W zielarstwie wykorzystywano napary, wyciągi i przygotowania zewnętrzne.
Składniki liści
Liście zawierają chlorofil, związki mineralne, m.in. potasu i żelaza, oraz witaminy A, C i K. Ten skład jest jedną z przyczyn zainteresowania pokrzywą jako rośliną jadalną. Młode liście wzbogacają wiosenne potrawy, a susz służy do przygotowania naparu.
Pielęgnacja włosów
Liście wykorzystuje się w domowych płukankach do włosów, zwłaszcza przy przetłuszczającej się skórze głowy. Przygotowanie polega na krótkim gotowaniu suszu, przecedzeniu i ostudzeniu płynu. Płukanka jest prostym zastosowaniem kosmetycznym pokrzywy; jej sposób wykonania znajdziesz poniżej.
Zastosowania
Pokrzywa w kuchni
Młode liście pokrzywy wykorzystuje się w zupach i innych wiosennych potrawach. Zbieraj je z czystych stanowisk, a podczas oczyszczania chroń dłonie przed parzącymi włoskami.
Susz z liści
Oczyszczone liście rozłóż cienką warstwą w cieniu i przewiewie. W suszarni stosuje się temperaturę do 40–45°C. Gotowy zielony susz przechowuj w suchym, szczelnym opakowaniu, z dala od światła.
Napar z liści pokrzywy
Suszone liście zalej wrzątkiem i pozostaw pod przykryciem na około 15 minut, następnie przecedź. Przed użyciem uwzględnij ostrożność przy chorobach nerek i przyjmowaniu leków moczopędnych.
Płukanka do włosów
Suszone liście zalej wodą, doprowadź do wrzenia i gotuj około 10 minut. Dokładnie przecedź i ostudź. Użyj do płukania włosów po myciu; odstaw, jeśli powoduje podrażnienie skóry.
Nasiona jako dodatek do potraw
Dojrzałe nasiona pokrzywy dodawano do jedzenia. Zbieraj je oddzielnie od liści, dopiero po pełnym dojrzeniu.
Pokrzywa w zielniku
Opisz zebrany surowiec nazwą rośliny i części, datą oraz miejscem zbioru. Liście, nasiona i korzeń przechowuj osobno, aby można było łatwo sięgnąć po właściwy surowiec.
Jak rozpoznać
Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) jest byliną osiągającą zwykle 0,5–1,5 m. Ma naprzeciwległe, sercowato-jajowate liście o ząbkowanych brzegach oraz parzące włoski na liściach i pędach. Drobne zielonkawe kwiaty tworzą zwisające kwiatostany, a kłącza pozwalają roślinie rozrastać się w skupiska. Nie sprawdzaj rozpoznania przez dotykanie gołą skórą.
Surowiec i przygotowanie
Surowcem są liście i młode pędy, a także osobno pozyskiwane korzenie i dojrzałe nasiona. Liście i pędy zbiera się w kwietniu–czerwcu przed kwitnieniem, po obeschnięciu rosy; korzenie w lutym–kwietniu oraz październiku, a nasiona w sierpniu–wrześniu po dojrzeniu. Świeżą roślinę oczyszczaj w rękawicach. Liście i pędy rozłóż cienko w cieniu i przewiewie albo susz w temperaturze do 40–45°C. Zielony susz przechowuj w suchym, szczelnym opakowaniu, chroniąc przed światłem i wilgocią. Poszczególne części opisz i trzymaj osobno.
Powiązane receptury
Napar z liści pokrzywy
Napar z suszonych liści pokrzywy: łyżka liści na 250 ml wrzątku, parzona pod przykryciem około 15 minut i przecedzona.
Płukanka do włosów z pokrzywy
Domowa płukanka z suszonych liści pokrzywy i wody. Po zagotowaniu, przecedzeniu i ostudzeniu używa się jej do płukania włosów po myciu.Powiązane artykuły
Źródła i uwagi redakcyjne
Zioła w Rytmie Natury, s. 360–362 i 514. Uzupełniono opisami kuchennego wykorzystania z archiwalnej karty pokrzywy.