Zielnik
Dziurawiec zwyczajny
Hypericum perforatum L.
Dziurawiec zwyczajny to łąkowa bylina, której kwitnące ziele stosuje się przy obniżonym nastroju i napięciu nerwowym oraz przy niestrawności, a zewnętrznie – w postaci oleju – przy oparzeniach i trudno gojących się ranach. Wymaga ostrożności: zwiększa wrażliwość skóry na słońce i wchodzi w interakcje z wieloma lekami.
Właściwości
Nastrój i napięcie nerwowe
Ziele dziurawca działa uspokajająco i przeciwdepresyjnie. Napar z ziela pije się tradycyjnie przy obniżonym nastroju i napięciu nerwowym. W łagodnej i umiarkowanej depresji stosuje się preparaty apteczne – wyciągi alkoholowe ze świeżego lub suchego ziela i tabletki z suchym wyciągiem – a ich efekt obserwuje się zwykle po 2–4 tygodniach regularnego stosowania. Takich preparatów nie łącz z lekami przeciwdepresyjnymi ani innymi lekami bez konsultacji z lekarzem.
Trawienie i wydzielanie żółci
Dziurawiec działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i żółciopędnie. W dolegliwościach trawiennych stosuje się go w formie wodnej – naparu lub odwaru – przy niestrawności, wzdęciach i zaburzeniach wydzielania żółci.
Oparzenia, rany i podrażnienia skóry
Zewnętrznie dziurawiec stosuje się w postaci oleju, maceratów, maści i okładów – przy oparzeniach, trudno gojących się ranach i podrażnieniach skóry. Działa przeciwzapalnie, antyseptycznie i ściągająco oraz wspomaga gojenie.
Zastosowania
Napar z ziela dziurawca
Łyżkę suszonego ziela zalej 250 ml wrzątku, parz pod przykryciem 15 minut i przecedź. Napar pije się przy obniżonym nastroju i napięciu nerwowym. Przed pierwszym użyciem przeczytaj sekcję „Ostrożność”.
Odwar przy niestrawności
Łyżkę suszonego ziela zalej 250 ml wody, podgrzewaj 5 minut, odstaw na 10 minut i przecedź. Odwar stosuje się przy niestrawności i zaburzeniach wydzielania żółci.
Olej dziurawcowy
2 garście świeżych kwiatów i wierzchołków pędów zalej 500 ml oliwy i odstaw na 2–4 tygodnie w nasłonecznionym miejscu, aż olej przyjmie czerwone zabarwienie, a potem przecedź. Olej stosuje się zewnętrznie przy oparzeniach, bólach mięśni, nerwobólach i trudno gojących się ranach.
Kąpiel z ziela
3 łyżki suszonego ziela zalej litrem wrzątku, parz 20 minut, przecedź i wlej do wanny z ciepłą wodą. Kąpiel trwa 15–20 minut; stosuje się ją przy napięciu nerwowym i bezsenności.
Zbiór i suszenie
Ścinaj kwitnące szczyty pędów około 15–20 cm od ziemi, bez zdrewniałych części. Susz je w cieniu albo w suszarni w temperaturze 40–60°C, bliżej dolnej granicy – suszenie na słońcu lub w wysokiej temperaturze powoduje straty składników.
Jak rozpoznać
Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) to wieloletnia bylina z rodziny dziurawcowatych, osiągająca zwykle 30–80 cm, a w sprzyjających warunkach do około 100 cm. Pędy są wzniesione, rozgałęzione i nagie, z podłużnymi listewkami w dolnej części łodygi. Małe, eliptyczne lub równowąskie liście są osadzone naprzeciwlegle; oglądane pod światło mają liczne prześwitujące punkty – zbiorniki olejku eterycznego. Jaskrawożółte, pięciopłatkowe kwiaty tworzą gęste baldachogrona na szczytach pędów i kwitną od czerwca do sierpnia.
Surowiec i przygotowanie
Surowcem jest ziele, czyli kwitnące wierzchołki pędów (Herba Hyperici). Zbiera się je od czerwca do sierpnia; w uprawie pierwszy zbiór przypada na początek kwitnienia, a drugi na koniec sierpnia. Pędy ścina się około 15–20 cm od ziemi, bez zdrewniałych części, i suszy w cieniu albo w suszarni w temperaturze 40–60°C, bliżej dolnej granicy. Suszenie na słońcu lub w wysokiej temperaturze prowadzi do strat składników, takich jak hyperforyna i hyperycyna.
Powiązane artykuły
Źródła i uwagi redakcyjne
Zioła w Rytmie Natury, s. 126–129 i 509; Zioła dla zdrowia, s. 35, 195–197, 207 i 391; Poradnik przetrwania, s. 23.