Zielnik

Arcydzięgiel litwor

Angelica archangelica

Arcydzięgiel nad leśnym potokiem: duży, kulisty baldach zielonkawych kwiatów na grubej łodydze i szerokie, głęboko powcinane liście; w tle omszałe kamienie.

W pierwszym roku tworzy rozetę ciemnozielonych liści, w drugim grubą, pustą w środku łodygę, czasem z purpurowym nalotem. W Polsce rośnie naturalnie w Sudetach i Karpatach — w piętrze kosodrzewiny, na wilgotnych piargach i nad potokami. Karta opisuje korzeń, wykopywany wczesną wiosną. Gatunek jest objęty ochroną częściową.

Właściwości

Tradycyjnie opisywane działanie: wspierające trawienie, rozkurczowe.

Zastosowania

Korzeń arcydzięgla był tradycyjnie stosowany przy łagodnych dolegliwościach trawiennych. Surowiec nie ma monografii Europejskiej Agencji Leków — figuruje jedynie w wykazie substancji przewidzianych do oceny.

Jak rozpoznać

W pierwszym roku tworzy rozetę ciemnozielonych liści, a w drugim – grubą, pustą w środku łodygę, czasem z purpurowym nalotem. Można pomylić z: Dzięgiel leśny; barszcz zwyczajny; barszcz Sosnowskiego.

Występowanie

W Polsce rośnie naturalnie w Sudetach i Karpatach: w piętrze kosodrzewiny, na wilgotnych piargach, nad potokami i w dolinach rzecznych.

Zbiór i surowiec

Surowiec: korzeń

Termin zbioru: marzec–kwiecień

Źródła i uwagi redakcyjne

Karta książkowa „Zielnik Ziołowej Przystani”. Źródło treści: Leksykon ziół.xlsx. Status ochrony: OCHRONA CZĘŚCIOWA (źródło podane w materiale książkowym). Przegląd twierdzeń 21.09.2026: brak monografii EMA dla korzenia arcydzięgla.