Zielnik
Centuria pospolita
Centaurium erythraea
Roślina o wzniesionej, zwykle pojedynczej łodydze, rozgałęzionej dopiero w górnej części, z nakrzyżległymi liśćmi — dolne tworzą rozetę, górne są siedzące i lancetowate. W Polsce gatunek rodzimy, spotykany na całym obszarze, ale dość rzadko; porasta słoneczne, lekkie i piaszczyste stanowiska. Karta opisuje ziele, zbierane od lipca do września. Gatunek jest objęty ochroną częściową.
Właściwości
Tradycyjnie opisywane zastosowanie: przy przejściowej utracie apetytu i łagodnych dolegliwościach trawiennych.
Zastosowania
Ziele centurii jest przedmiotem monografii Europejskiej Agencji Leków, obejmującej tradycyjne stosowanie przy przejściowej utracie apetytu oraz łagodnych dolegliwościach trawiennych. Surowiec zawiera gorycze sekoirydoidowe.
Jak rozpoznać
Łodyga jest wzniesiona, zwykle pojedyncza, z rozgałęzieniami jedynie w górnej części; liście układają się nakrzyżlegle — dolne tworzą rozetę, są jajowate, natomiast górne są siedzące i lancetowate. Można pomylić z: Goryczki; centuria nadobna.
Występowanie
W Polsce jest gatunkiem rodzimym, spotykana na całym obszarze, lecz dość rzadko; preferuje stanowiska słoneczne, gleby lekkie, często piaszczyste lub ubogie w wapń — porasta łąki.
Zbiór i surowiec
Surowiec: ziele
Termin zbioru: lipiec–wrzesień
Źródła i uwagi redakcyjne
Karta książkowa „Zielnik Ziołowej Przystani”. Źródło treści: Leksykon ziół.xlsx. Status ochrony: OCHRONA CZĘŚCIOWA (źródło podane w materiale książkowym). Monografia EMA/HMPC dla Centaurii herba (tradycyjne stosowanie) — sprawdzona 21.09.2026.