Zielnik
Kozłek lekarski (waleriana)
Valeriana officinalis
Bylina o wzniesionej, bruzdowanej łodydze i nieparzystopierzastych liściach, z drobnymi, bladoróżowymi kwiatami zebranymi w szczytowe podbaldachy. W Polsce rośnie na wilgotnych łąkach, nad wodami i w zaroślach. Karta opisuje korzeń, wykopywany od kwietnia do października.
Właściwości
Tradycyjnie opisywane zastosowanie: przy łagodnym napięciu nerwowym i dla ułatwienia zasypiania.
Zastosowania
Korzeń kozłka jest przedmiotem monografii Europejskiej Agencji Leków, obejmującej tradycyjne stosowanie w łagodzeniu łagodnych objawów napięcia nerwowego i jako środek ułatwiający zasypianie. Monografia nie uznaje takiego stosowania u młodzieży w wieku 12–18 lat.
Jak rozpoznać
Kozłek lekarski (Valeriana officinalis) to bylina z rodziny kozłkowatych, rosnąca jako roślina wieloletnia lub dwuletnia; w pierwszym roku zakłada przyziemną rozetę liściową, w kolejnych latach wyrasta pusta, walcowata, często do 1,5–2 m łodyga. Można pomylić z: Kozłek bzowy; sadziec konopiasty.
Występowanie
Kozłek lekarski naturalnie występuje w całej Eurazji, z wyjątkiem stref arktycznych i pustynnych; został zawleczony także do Ameryki Północnej.
Zbiór i surowiec
Surowiec: korzeń
Termin zbioru: kwiecień–październik
Źródła i uwagi redakcyjne
Karta książkowa „Zielnik Ziołowej Przystani”. Źródło treści: Leksykon ziół.xlsx. Monografia EMA/HMPC dla Valerianae radix — sprawdzona 21.09.2026; z niej pochodzi ograniczenie wiekowe i zalecenie konsultacji po dwóch tygodniach.