Rumianek

Właściwości

Trawienie i wzdęcia

Rumianek działa rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego i dróg żółciowych oraz przeciwzapalnie. Napar z koszyczków stosuje się przy niestrawności, wzdęciach, skurczach jelit i stanach zapalnych błony śluzowej żołądka i jelit.

Podrażnienia skóry

Zewnętrznie rumianek stosuje się w okładach i przemywaniach przy podrażnieniach i stanach zapalnych skóry oraz drobnych ranach; przyspiesza gojenie. Jest też cenionym surowcem kosmetycznym, wykorzystywanym w preparatach dla skóry wrażliwej i skłonnej do podrażnień.

Jama ustna i gardło

Przestudzony napar służy do płukania jamy ustnej i gardła przy stanach zapalnych i podrażnieniach błon śluzowych, a inhalacje z rumianku stosuje się przy przeziębieniu i katarze.

Wyciszenie i zasypianie

Rumianek działa łagodnie uspokajająco, dlatego napar stosuje się także jako środek wspomagający zasypianie.

Zastosowania

Napar z koszyczków rumianku

Łyżkę suszonych koszyczków zalej szklanką (250 ml) wrzątku, parz pod przykryciem 10–15 minut i przecedź. Napar pije się przy niestrawności i wzdęciach.

Płukanka do jamy ustnej i gardła

Łyżkę koszyczków zalej 250 ml wrzątku, parz pod przykryciem około 15 minut, przecedź i ostudź. Płucz jamę ustną i gardło przy podrażnieniach błon śluzowych.

Inhalacja z rumianku

2 łyżki koszyczków zalej w misce litrem wrzątku i przez kilka minut pochylaj się nad parą, przykrywając głowę ręcznikiem. Inhalację stosuje się przy przeziębieniu i katarze.

Odwar do przemywania skóry

2 łyżki koszyczków gotuj w 500 ml wody około 10 minut, przecedź i ostudź. Odwar służy do przemywania skóry przy podrażnieniach i drobnych ranach.

Okład z rumianku

2 łyżki suszonych koszyczków zalej 250 ml gorącej wody, dokładnie przecedź i ostudź do letniej temperatury. Zwilż czystą gazę lub bawełnianą ściereczkę i przyłóż na krótko do skóry.

Kąpiel rumiankowa

Z 3–4 łyżek suszonych koszyczków i litra gorącej wody przygotuj mocny napar, dokładnie go przecedź i dodaj do ciepłej, nie gorącej wody w wannie lub misce do moczenia stóp. Stosuj z umiarem i tylko przy dobrej tolerancji skóry.

W kuchni

Rumianek pojawia się w naparach, lemoniadach i deserach, ale ma wyraźnie ziołowy charakter. Dobrze łączy się z melisą: zioła wymieszaj, zalej gorącą wodą i parz 10 minut.

Zbiór i suszenie

Koszyczki zbieraj od maja do sierpnia, w suchy i słoneczny dzień, gdy kwiaty języczkowe są ułożone poziomo, odrywając je ręcznie. Susz szybko, cienką warstwą w cieniu i przewiewie albo w suszarni w temperaturze 35–40°C, aż staną się kruche – koszyczki nie mogą spleśnieć.

Jak rozpoznać

Rumianek pospolity (Matricaria chamomilla, syn. Chamomilla recutita) to jednoroczna roślina z rodziny astrowatych, dorastająca zwykle do 20–50 cm. Ma cienką, rozgałęzioną łodygę i delikatne, pierzastosieczne liście. Koszyczki mają białe kwiaty języczkowe i żółte kwiaty rurkowe osadzone na stożkowatym, pustym w środku dnie kwiatowym – to jedna z cech odróżniających rumianek od podobnych gatunków. Po roztarciu koszyczki pachną ziołowo-jabłkowo. Przed zbiorem rumianek trzeba dobrze rozpoznać.

Surowiec i przygotowanie

Surowcem są koszyczki kwiatowe. Zbiera się je wielokrotnie w okresie kwitnienia, od maja do sierpnia, w suchy i słoneczny dzień, gdy kwiaty języczkowe są ułożone poziomo, odrywając ręcznie. Suszy się je cienką warstwą w cieniu, w przewiewnym miejscu lub w suszarni w temperaturze 35–40°C, aż staną się kruche i zachowają jasną barwę, a następnie przechowuje w suchych, szczelnych opakowaniach, z dala od światła i wilgoci.

Źródła i uwagi redakcyjne

Zioła w Rytmie Natury, s. 395–398 i 515; Z ogrodu do spiżarni, s. 286–287; Poradnik przetrwania, s. 24.