Zielnik
Stokrotka pospolita
Bellis perennis
Niska bylina tworząca przyziemną rozetę łopatkowatych liści, z pojedynczymi koszyczkami o białych języczkach i żółtym środku, na bezlistnych szypułkach. Rośnie pospolicie na trawnikach, łąkach i pastwiskach. Karta opisuje kwiaty, zbierane od maja do sierpnia.
Właściwości
Tradycyjnie opisywane działanie: ściągające.
Zastosowania
Koszyczki stokrotki zawierają saponiny, flawonoidy i garbniki; tradycyjnie stosowano je zewnętrznie.
Jak rozpoznać
Niska bylina o gęstym rozecie ciemnozielonych liści i pojedynczych kwiatach z białymi języczkowymi płatkami i żółtym dyskiem środkowym; osiąga zwykle 2–8 cm wysokości, kwitnie od wiosny do jesieni, tworząc zwarte kobierce na trawnikach, łąkach i przydrożach. Można pomylić z: Jastrun właściwy (młode rośliny); inne drobne astrowate.
Występowanie
Roślina dobrze znosi koszenie i deptanie, preferuje gleby umiarkowanie wilgotne i nasłonecznione lub półcieniste, występuje naturalnie w całej Europie.
Surowiec i przygotowanie
Stokrotka pospolita jest rośliną łatwą w uprawie i chętnie sadzoną w polskich ogrodach, na rabatach, trawnikach oraz w pojemnikach. Najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub lekko zacienionych, w glebie żyznej, próchniczej, przepuszczalnej i umiarkowanie wilgotnej, o odczynie lekko kwaśnym lub obojętnym. Wysiew nasion przeprowadza się najczęściej w czerwcu lub lipcu do skrzynek lub na rozsadniku, a młode siewki przesadza się na miejsce stałe we wrześniu lub październiku, zachowując rozstawę około 20×15 cm. W przypadku odmian ogrodowych, które są mniej odporne na mróz, zaleca się okrywanie roślin na zimę warstwą ściółki, np. torfu lub trocin. Stokrotka pospolita może być rozmnażana nie tylko z nasion, ale także przez podział rozrośniętych kęp lub rozłogi, co jest praktykowane zwłaszcza wiosną lub jesienią. Pielęgnacja polega głównie na regularnym podlewaniu, odchwaszczaniu oraz okazjonalnym nawożeniu, szczególnie na glebach ubogich. W warunkach polskich stokrotka jest rośliną wieloletnią, ale najobficiej kwitnie w drugim roku uprawy. Surowcem zielarskim są przede wszystkim koszyczki kwiatowe, które zbiera się w pełni kwitnienia, najczęściej od kwietnia do lipca. Kwiaty należy suszyć rozłożone cienką warstwą w przewiewnym i zacienionym miejscu lub w suszarni w temperaturze do 40°C, aby zachować ich właściwości lecznicze. W Polsce surowiec pozyskuje się zarówno z upraw, jak i ze stanowisk naturalnych, zwłaszcza na czystych, nieużytkowanych chemicznie łąkach i pastwiskach.
Źródła i uwagi redakcyjne
Karta książkowa „Zielnik Ziołowej Przystani”. Źródło treści: Leksykon ziół.xlsx. Przegląd twierdzeń 21.09.2026: brak monografii EMA.