Formy CBD – skąd bierze się zamieszanie

Na etykietach produktów z CBD pojawia się wiele określeń: olejek, ekstrakt, pasta, full spectrum, broad spectrum, izolat, susz, kapsułki. Część z nich opisuje formę produktu, część – skład ekstraktu, a część – sposób wytwarzania. W tym artykule porządkujemy te pojęcia. Nie jest to poradnik wyboru ani stosowania produktu i nie porównujemy skuteczności poszczególnych form – dostępne dane nie pozwalają na rzetelne porównanie tego typu produktów konsumenckich.

Olej z nasion konopi a olejek CBD

Nazwa „olej konopny” bywa używana dla dwóch zupełnie różnych produktów:

  • Olej z nasion konopi – tłoczony z nasion, jest zwykłą żywnością i źródłem kwasów tłuszczowych. Ma długą historię spożycia i praktycznie nie jest źródłem CBD. W UE nasiona konopi, mąka i olej z nasion nie są traktowane jako nowa żywność.
  • Olejek CBD – zawiera ekstrakt z części rośliny zawierających kannabinoidy, głównie z kwiatostanów i liści, w którym znajduje się kannabidiol. Ekstrakt jest zwykle rozcieńczony w oleju nośnikowym.

Dlatego przy produktach nazywanych olejem konopnym warto sprawdzać skład, a nie tylko nazwę.

Olejki i ekstrakty

Olejek CBD to zwykle ekstrakt zawierający CBD, rozcieńczony w oleju nośnikowym. Stężenie podane na etykiecie – w procentach albo jako całkowita ilość CBD w opakowaniu – opisuje, ile kannabidiolu zawiera produkt. Nie jest miarą jego „mocy terapeutycznej”.

Ekstrakt, nazywany też czasem pastą, to bardziej skoncentrowana postać, nierozcieńczona olejem w takim stopniu jak olejek. Wyższe stężenie oznacza więcej CBD w tej samej ilości produktu, a nie inny rodzaj działania.

Full spectrum, broad spectrum i izolat

Te trzy określenia opisują skład ekstraktu:

  • Full spectrum (pełne spektrum) – ekstrakt, który może zawierać CBD, inne kannabinoidy, terpeny oraz – zależnie od produktu – śladowe ilości THC.
  • Broad spectrum (szerokie spektrum) – ekstrakt zawierający różne składniki konopi, przygotowywany z myślą o usunięciu lub zminimalizowaniu THC. Faktyczna zawartość THC zależy od produktu i sposobu oczyszczania.
  • Izolat – wysoko oczyszczone CBD, zwykle w postaci krystalicznego proszku, bez innych składników konopi.

To określenia opisujące skład, a nie skuteczność. Są używane rynkowo i nie są precyzyjnie zdefiniowane w przepisach, więc producenci mogą stosować je w różny sposób – rzeczywisty skład danej partii pokazuje dopiero certyfikat analizy. Obecność THC w produkcie full spectrum może mieć znaczenie m.in. dla osób, u których wykonuje się testy na obecność THC.

Co oznacza „entourage effect”

Koncepcja efektu otoczenia (entourage effect) zakłada, że różne składniki konopi mogą wzajemnie modyfikować swoje działanie. Nie ma jednak wystarczających danych klinicznych, aby uznać, że produkt full spectrum jest z tego powodu skuteczniejszy od izolatu CBD. Tę koncepcję i jej ograniczenia omawiamy szerzej w artykule o koncepcji efektu otoczenia i synergii kannabinoidów.

Metody ekstrakcji

CBD pozyskuje się z rośliny za pomocą ekstrakcji. Najczęściej opisywane metody to:

  • ekstrakcja nadkrytycznym CO₂ – dwutlenek węgla pod wysokim ciśnieniem działa jak rozpuszczalnik, a po zakończeniu procesu odparowuje,
  • ekstrakcja etanolem – roślina jest macerowana w alkoholu, który następnie się odparowuje; taki ekstrakt często zawiera więcej chlorofilu i innych związków roślinnych,
  • dalsze oczyszczanie – np. usuwanie wosków czy destylacja, które zmieniają skład ekstraktu; w ten sposób powstają m.in. produkty broad spectrum i izolat.

Metoda ekstrakcji wpływa na skład ekstraktu i na to, jakie zanieczyszczenia – np. pozostałości rozpuszczalników – trzeba sprawdzić w badaniu laboratoryjnym. Sama nazwa metody nie świadczy jednak o skuteczności ani „mocy” produktu. O składzie i czystości konkretnej partii mówi wynik analizy.

Kapsułki

Kapsułka zawiera określoną ilość CBD deklarowaną na etykiecie. Ta forma ułatwia powtarzalność porcji w porównaniu z odmierzaniem płynu. Na rynku dostępne są też inne formy, np. żelki czy kosmetyki z CBD. Kosmetyki podlegają innym przepisom niż produkty przeznaczone do spożycia.

Susz

Susz to wysuszone części nadziemne konopi, najczęściej obejmujące kwiatostany. To forma najbliższa surowcu roślinnemu, a zawartość CBD i THC może się w niej znacznie różnić między partiami.

Status prawny produktu zależy od jego składu, przeznaczenia i sposobu wprowadzania na rynek. Sama etykieta „produkt kolekcjonerski” nie przesądza o legalności ani o bezpieczeństwie określonego sposobu użycia. Szczegóły dotyczące statusu prawnego omawiamy w przewodniku po olejkach CBD, do którego odsyłamy w sekcji o bezpieczeństwie.

Oleje nośnikowe

W olejkach CBD ekstrakt rozcieńcza się zwykle w oleju spożywczym, np. w oleju MCT (frakcja tłuszczów pozyskiwana najczęściej z oleju kokosowego lub palmowego), oleju z nasion konopi albo oliwie. Rodzaj oleju nośnikowego wpływa przede wszystkim na smak, konsystencję i trwałość produktu. Twierdzenia, że konkretny olej nośnikowy „zwiększa skuteczność” CBD, nie są dobrze udokumentowane w odniesieniu do produktów konsumenckich. Osoby z alergiami pokarmowymi powinny sprawdzać skład oleju nośnikowego.

Jak czytać podstawowe informacje na etykiecie

Na etykiecie produktu z CBD zwykle znajdziesz:

  • formę produktu i jego status, np. żywność lub suplement diety, kosmetyk albo produkt oznaczony jako „nie do spożycia”,
  • całkowitą zawartość CBD w opakowaniu lub stężenie,
  • rodzaj ekstraktu – full spectrum, broad spectrum albo izolat,
  • olej nośnikowy i pozostałe składniki,
  • numer partii, datę minimalnej trwałości i dane producenta lub importera.

Certyfikat analizy (CoA) to wynik badania laboratoryjnego konkretnej partii. Może pokazywać profil kannabinoidów, w tym zawartość CBD i THC, oraz wyniki badań wybranych zanieczyszczeń. Szczegółową listę tego, co warto sprawdzić w certyfikacie i na etykiecie, omawiamy w przewodniku po olejkach CBD, do którego odsyłamy poniżej.

Produkt konsumencki a lek

Produkt konsumencki z CBD nie jest tym samym co zarejestrowany lek zawierający kannabidiol. W UE istnieje lek na receptę z oczyszczonym kannabidiolem stosowany pod kontrolą lekarza. Jego skuteczności nie można przenosić na olejki, kapsułki ani susz dostępne w sklepach.

Gdzie sprawdzić bezpieczeństwo i status prawny

Niektóre produkty i ekstrakty zawierające CBD przeznaczone do spożycia podlegają w UE przepisom dotyczącym nowej żywności (novel food). Status konkretnego produktu zależy od jego składu i przeznaczenia.

CBD może powodować działania niepożądane, np. senność, i wchodzić w interakcje z lekami. Osoby przyjmujące leki, kobiety w ciąży i karmiące piersią oraz inne osoby z grup szczególnego ryzyka powinny przed zastosowaniem jakiegokolwiek produktu z CBD porozmawiać z lekarzem.

Szczegółowo status prawny produktów CBD i kwestie bezpieczeństwa omawiamy w przewodniku o statusie prawnym, jakości i bezpieczeństwie olejków CBD.

Podsumowanie

Olejek, ekstrakt, kapsułki i susz to różne formy produktów z CBD, a określenia full spectrum, broad spectrum i izolat opisują skład ekstraktu. Żadne z tych określeń nie jest miarą skuteczności, a koncepcja efektu otoczenia nie dowodzi przewagi produktów full spectrum. Olej z nasion konopi to zwykła żywność, a nie źródło CBD. O rzeczywistym składzie konkretnej partii mówi certyfikat analizy, a o statusie prawnym i bezpieczeństwie – przewodnik po olejkach CBD.