Maj to w kalendarzu zbiorów najbardziej obfity miesiąc wiosny. Rośliny są w pełni wzrostu, więc ciężar zbiorów przesuwa się z korzeni i kory na młode liście, ziele i kwiaty — także kwiaty krzewów, takich jak czarny bez i głóg. Zioła zbierane w maju szybko więdną i łatwo tracą barwę, dlatego liczy się nie tylko to, co zebrać, ale też jak szybko i starannie to wysuszyć. Poniżej podpowiadamy, jakie zioła zbieramy w maju, jak je rozpoznać i jak się z nimi obchodzić po zbiorze.
Co można zbierać w maju
- Liście — młode, zanim roślina zakwitnie i zawiąże owoce: babka lancetowata, malina właściwa, morwa biała i pokrzywa.
- Kwiaty krzewów i roślin zielnych — w pełni rozwoju, w suchy dzień: czarny bez, głóg, jasnota biała i koniczyna biała.
- Ziele — nadziemne części na początku kwitnienia: pięciornik gęsi i przywrotnik.
- Kontynuacja kwietnia — wciąż można zbierać m.in. młode liście brzozy, kwiaty mniszka, ziele bluszczyku i młode przyrosty sosny; opisujemy je w przewodniku po kwietniowych zbiorach.
Rośliny do zbioru w maju
Terminy i części roślin podajemy za kalendarzem zbiorów z książki „Zioła w Rytmie Natury” i kartami roślin z naszego zielnika — tam, gdzie karta istnieje, znajdziesz do niej link.
Liście
Babka lancetowata (Plantago lanceolata)
- Jak rozpoznać: przyziemna rozeta wąskich, lancetowatych liści z kilkoma wyraźnymi, biegnącymi równolegle nerwami; z rozety wyrastają bezlistne pędy zakończone krótkim, brązowawym kłosem.
- Co zbierać: liście — zdrowe, nieprzebarwione, ścinane nad rozetą, żeby roślina mogła odrosnąć.
- Kiedy: od maja do września.
- Suszenie i przechowywanie: liście suszyć szybko, bo przy powolnym schnięciu ciemnieją; rozłożyć cienką warstwą w cieniu, w przewiewnym miejscu, i suszyć do kruchości; przechowywać w szczelnym opakowaniu, w suchym i ciemnym miejscu.
- Zasady zbioru: na wybrzeżu i w górach rosną inne gatunki babki objęte ochroną ścisłą (m.in. babka nadmorska i babka górska) — zbieraj babkę lancetowatą z łąk i przydroży w głębi lądu, z dala od ruchu.
Malina właściwa (Rubus idaeus)
- Jak rozpoznać: krzew o wzniesionych, drobno kolczastych pędach; liście złożone z trzech lub pięciu ząbkowanych listków są od spodu wyraźnie białawe — po tym najłatwiej odróżnić ją od jeżyny.
- Co zbierać: młode, w pełni rozwinięte liście, zrywane pojedynczo z różnych pędów, zanim krzew zakwitnie.
- Kiedy: w maju i czerwcu; owoce w lipcu i sierpniu.
- Suszenie i przechowywanie: Rozłożyć cienką warstwą w cieniu, w przewiewnym miejscu, i suszyć do kruchości; przechowywać w szczelnym opakowaniu, w suchym i ciemnym miejscu.
Morwa biała (Morus alba)
- Jak rozpoznać: drzewo lub duży krzew, częściej w ogrodach i parkach niż na dziko; liście bywają na jednym drzewie zarówno całe, jak i głęboko klapowane, a po oderwaniu ogonka wypływa mleczny sok.
- Co zbierać: młode liście z drzewa w ogrodzie albo za zgodą właściciela.
- Kiedy: w maju i czerwcu; owoce w lipcu i sierpniu.
- Suszenie i przechowywanie: liście są duże i soczyste, więc trzeba je rozłożyć cienką warstwą w cieniu, w przewiewnym miejscu, i suszyć do kruchości; przechowywać w szczelnym opakowaniu, w suchym i ciemnym miejscu.
Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica)
- Jak rozpoznać: w maju tworzy już zwarte kępy wysokich pędów; liście i łodygi pokrywają parzące włoski, a liście wyrastają parami naprzeciw siebie.
- Co zbierać: liście i górne części pędów z kęp, które jeszcze nie kwitną; w rękawicach.
- Kiedy: do czerwca; skoszona kępa odrasta i daje młode liście także później.
- Suszenie i przechowywanie: rozłożyć luźno, bez zgniatania — świeżo zebrana pokrzywa łatwo się zaparza. Rozłożyć cienką warstwą w cieniu, w przewiewnym miejscu, i suszyć do kruchości; przechowywać w szczelnym opakowaniu, w suchym i ciemnym miejscu.
Kwiaty
Czarny bez (Sambucus nigra)
- Jak rozpoznać: krzew lub niskie drzewo o pierzastych liściach i szarej, brodawkowatej korze; kwitnie płaskimi, kremowobiałymi baldachami o intensywnym zapachu.
- Co zbierać: całe baldachy w pełni kwitnienia — odcina się je nożyczkami, w suchy, słoneczny dzień, gdy kwiaty są świeże i kremowe, a nie brązowiejące.
- Kiedy: od maja do lipca.
- Suszenie i przechowywanie: baldachy suszyć kwiatami w dół, w cieniu i przewiewie; po wysuszeniu kwiaty łatwo oddzielają się od grubych szypułek, które się odrzuca. Przechowywać szczelnie, z dala od światła.
- Uwaga: nie myl go z bzem hebdem — rośliną zielną, nie krzewem, o nieprzyjemnym zapachu i kwiatach z fioletowymi pylnikami — ani z bzem koralowym, który kwitnie wcześniej, żółtawozielonymi wiechami. Nie zbieraj ich jako zamienników czarnego bzu; niektóre ich części są toksyczne i wymagają prawidłowej identyfikacji.
Głóg (Crataegus, np. głóg jednoszyjkowy)
- Jak rozpoznać: ciernisty krzew lub małe drzewo z klapowanymi liśćmi; kwitnie białymi kwiatami w baldachogronach już po rozwinięciu liści — tym różni się od tarniny, która kwitnie na nagich gałązkach.
- Co zbierać: kwiatostany razem z liśćmi, na początku kwitnienia, gdy część pąków jest jeszcze zamknięta.
- Kiedy: w maju; owoce we wrześniu i październiku.
- Suszenie i przechowywanie: Suszyć szybko, jedną warstwą, w cieniu i przewiewie — w słońcu i przy wolnym schnięciu brązowieją; przechowywać szczelnie, z dala od światła.
Jasnota biała (Lamium album)
- Jak rozpoznać: bylina o czworokątnej łodydze i liściach podobnych do pokrzywy, ale nieparzących; białe, dwuwargowe kwiaty wyrastają okółkami w kątach liści.
- Co zbierać: kwiaty — same korony, wyskubywane z kielichów, albo górne części kwitnących pędów.
- Kiedy: w maju i czerwcu.
- Suszenie i przechowywanie: korony są delikatne: suszyć szybko, jedną warstwą, w cieniu i przewiewie — w słońcu i przy wolnym schnięciu brązowieją; przechowywać szczelnie, z dala od światła.
Koniczyna biała (Trifolium repens)
- Jak rozpoznać: niska roślina o pędach płożących się po ziemi i trójlistkowych liściach, często z jasnym, kątowym wzorem; kwiaty zebrane w kuliste, białe główki.
- Co zbierać: całe, w pełni rozwinięte główki, zanim zaczną brązowieć — z trawników i łąk, których nie opryskiwano.
- Kiedy: od maja do sierpnia.
- Suszenie i przechowywanie: Suszyć szybko, jedną warstwą, w cieniu i przewiewie — w słońcu i przy wolnym schnięciu brązowieją; przechowywać szczelnie, z dala od światła.
Ziele
Pięciornik gęsi (Potentilla anserina)
- Jak rozpoznać: niska roślina z długimi rozłogami; pierzaste liście są od spodu srebrzyście owłosione, a pojedyncze, żółte kwiaty mają pięć płatków. Rośnie na wilgotnych pastwiskach, przydrożach i brzegach wód.
- Co zbierać: ziele z kwiatami — ścinane nożyczkami, bez wyrywania rozłogów.
- Kiedy: od maja do lipca.
- Suszenie i przechowywanie: Rozłożyć cienką warstwą w cieniu, w przewiewnym miejscu, i suszyć do kruchości; przechowywać w szczelnym opakowaniu, w suchym i ciemnym miejscu.
Przywrotnik pospolity (Alchemilla, gatunki zbiorowe)
- Jak rozpoznać: liście okrągławe, płytko klapowane i pofałdowane jak wachlarz, często z kroplą wody pośrodku o poranku; drobne, żółtozielone kwiaty w luźnych kwiatostanach.
- Co zbierać: ziele — liście i wierzchołki pędów, ścinane na początku kwitnienia.
- Kiedy: od maja do sierpnia.
- Suszenie i przechowywanie: Rozłożyć cienką warstwą w cieniu, w przewiewnym miejscu, i suszyć do kruchości; przechowywać w szczelnym opakowaniu, w suchym i ciemnym miejscu.
Bezpieczeństwo zbioru
- Zbieraj tylko to, co rozpoznajesz na pewno. Czarny bez łatwo pomylić z trującym bzem hebdem i bzem koralowym, a nie kwitnącą jasnotę — z pokrzywą. Jeśli brakuje choć jednej cechy rozpoznawczej, rośliny nie zbieraj.
- Sprawdź, czy roślina nie jest chroniona. Chronione są m.in. nadmorskie i górskie gatunki babki oraz rukiew wodna. W parkach narodowych i rezerwatach przyrody obowiązuje co do zasady zakaz pozyskiwania roślin.
- Nie łam krzewów i drzew. W lesie obowiązuje zakaz niszczenia i uszkadzania drzew, krzewów i innych roślin. Kwiaty bzu i głogu oraz liście malin i morwy zbieraj poza lasem, z własnych roślin albo za zgodą właściciela, odcinając je nożyczkami.
- Wybieraj czyste miejsca — majowe łąki i miedze bywają opryskiwane; omijaj też pobocza ruchliwych dróg i trawniki, na które wyprowadza się psy.
- Susz od razu. Kwiaty i liście zebrane w maju są soczyste; zostawione w torbie czy koszyku zaparzają się w ciągu kilku godzin.
- Zostawiaj część kwiatów i roślin — z kwiatów bzu i głogu jesienią rozwiną się owoce.
W pełnym kalendarzu maja pojawiają się również rośliny, których zbiór lub wykorzystanie wymaga większej ostrożności, dobrej identyfikacji albo znajomości ograniczeń prawnych — m.in. glistnik jaskółcze ziele, bylica piołun, bluszcz pospolity, kasztanowiec, tatarak, rukiew wodna, pierwiosnek, przetacznik i borówka czernica. Dlatego w tym przewodniku dla początkujących ich nie omawiamy.
Maj w skrócie
Maj to czas liści i kwiatów: babki, maliny, morwy i pokrzywy, kremowych baldachów czarnego bzu, kwiatów głogu, jasnoty i koniczyny oraz ziela pięciornika i przywrotnika. To również miesiąc, w którym najwięcej zależy od suszenia — zbieraj tyle, ile zdążysz rozłożyć tego samego dnia. Jeśli dopiero zaczynasz, zacznij od roślin stosunkowo łatwych do rozpoznania — pokrzywy, babki lancetowatej i koniczyny — i zbieraj je tylko wtedy, gdy masz pewność co do gatunku, z czystych, niepryskanych miejsc.
Cały rok zbiorów, miesiąc po miesiącu, opisujemy w książce „Zioła w Rytmie Natury. Co zbierać i uprawiać miesiąc po miesiącu”. Karty kolejnych roślin znajdziesz w naszym zielniku online.
Źródła
Kalendarz zbiorów i opisy roślin: „Zioła w Rytmie Natury. Co zbierać i uprawiać miesiąc po miesiącu” (Ziołowa Przystań) — rozdział „Maj” oraz indeks surowców; terminy zbioru porównane z kartami zielnika Ziołowej Przystani. Ochrona gatunkowa: rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. 2014 poz. 1409), załączniki 1–3. Zakaz uszkadzania drzew, krzewów i innych roślin w lasach: ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach, art. 30 ust. 1 pkt 5 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 663). Parki narodowe i rezerwaty: ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, art. 15 ust. 1 pkt 5 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 13, ze zmianami, które art. 15 nie dotyczą). Stan na 6.10.2026.