Lipiec to w kalendarzu zbiorów pełnia lata. Długie, ciepłe dni sprzyjają roślinom aromatycznym, więc to najlepszy czas na kwitnące ziele z łąk i ogrodu, a zarazem ostatnia okazja na kwiaty lipy i początek zbioru owoców. Zioła zbierane w lipcu najlepiej zrywać w suchy, słoneczny dzień, przed południem, gdy obeschnie rosa, i suszyć tego samego dnia. Poniżej podpowiadamy, jakie zioła zbieramy w lipcu, po czym je poznać i jak przygotować je do przechowania.

Co można zbierać w lipcu

  • Kwiaty — w pełni rozwoju, w suchy dzień: lipa, rumianek, nagietek, dziewanna, malwa czarna i chaber.
  • Kwitnące ziele — górne części pędów w czasie kwitnienia: dziurawiec, krwawnik, melisa, rzepik i nawłoć pospolita.
  • Owoce — pierwsze owoce leśne i ogrodowe: borówka czernica i malina.
  • Kontynuacja maja — nadal kwitną m.in. czarny bez, jasnota i koniczyna; opisujemy je w przewodniku po majowych zbiorach.

Rośliny do zbioru w lipcu

Terminy i części roślin podajemy za kalendarzem zbiorów z książki „Zioła w Rytmie Natury” i kartami roślin z naszego zielnika — gdzie karta istnieje, prowadzi do niej link przy nazwie rośliny.

Kwiaty

Lipa drobnolistna (Tilia cordata)

  • Jak rozpoznać: duże drzewo o sercowatych, ostro zakończonych liściach, od spodu z rdzawymi kępkami włosków w kątach nerwów; pachnące, żółtawe kwiaty zwisają w baldachogronach przyrośniętych do jasnego, języczkowatego liścia — podsadki.
  • Co zbierać: całe kwiatostany razem z podsadką, gdy większość kwiatów jest otwarta.
  • Kiedy: w czerwcu i lipcu — kwitnienie trwa krótko, zwykle około dwóch tygodni.
  • Suszenie i przechowywanie: Rozłożyć jedną warstwą na papierze, w cieniu i przewiewie, i nie przekładać, dopóki nie wyschną; przechowywać szczelnie, z dala od światła i wilgoci.
  • Zasady zbioru: zbieraj z niskich gałęzi drzew rosnących z dala od ruchliwych ulic, najlepiej we własnym ogrodzie albo za zgodą właściciela lub zarządcy terenu; nie łam gałęzi.

Rumianek pospolity (Matricaria chamomilla)

  • Jak rozpoznać: niska, rozgałęziona roślina o nitkowato podzielonych liściach i drobnych koszyczkach z białymi płatkami wokół żółtego środka. Po przekrojeniu koszyczka dno jest stożkowate i puste w środku, a roślina pachnie charakterystycznie — podobne rumiany i maruny mają dno pełne i inny zapach.
  • Co zbierać: same koszyczki kwiatowe, gdy białe płatki są rozłożone poziomo.
  • Kiedy: od maja do lipca.
  • Suszenie i przechowywanie: Rozłożyć jedną warstwą na papierze, w cieniu i przewiewie, i nie przekładać, dopóki nie wyschną; przechowywać szczelnie, z dala od światła i wilgoci.
  • Gdzie zbierać: najpewniejszy jest rumianek z własnego siewu — dziko rośnie głównie na polach i przydrożach, które bywają opryskiwane.

Nagietek lekarski (Calendula officinalis)

  • Jak rozpoznać: ogrodowa roślina jednoroczna o pomarańczowych lub żółtych koszyczkach i lekko lepkich, wydłużonych liściach o żywicznym zapachu.
  • Co zbierać: całe, w pełni rozwinięte koszyczki albo same płatki; regularnie zrywane kwiaty sprawiają, że roślina zakwita na nowo.
  • Kiedy: od czerwca do września.
  • Suszenie i przechowywanie: koszyczki są mięsiste, więc schną dłużej niż inne kwiaty: rozłożyć jedną warstwą na papierze, w cieniu i przewiewie, i nie przekładać, dopóki nie wyschną; przechowywać szczelnie, z dala od światła i wilgoci.

Dziewanna wielkokwiatowa (Verbascum densiflorum)

  • Jak rozpoznać: wysoka roślina dwuletnia o grubo, filcowato owłosionych liściach; w drugim roku wyrasta z niej sztywny pęd z gęstym kwiatostanem dużych, płaskich, żółtych kwiatów.
  • Co zbierać: same korony kwiatów z pręcikami — zrywa się je codziennie rano, bo kwiaty rozwijają się stopniowo, od dołu kwiatostanu.
  • Kiedy: od czerwca do września.
  • Suszenie i przechowywanie: suszyć szybko, w cieniu i przewiewie; korony łatwo chłoną wilgoć i ciemnieją, dlatego przechowuje się je w szczelnym słoju.
  • Uwaga: dziewanna fioletowa, o fioletowych kwiatach, jest pod ochroną częściową — zbieraj wyłącznie dziewanny o żółtych kwiatach.

Malwa czarna (Alcea rosea var. nigra)

  • Jak rozpoznać: wysoka bylina ogrodowa z dużymi, dłoniasto klapowanymi liśćmi i ciemnymi, niemal czarnofioletowymi kwiatami osadzonymi wzdłuż sztywnego pędu.
  • Co zbierać: kwiaty w pełni rozwinięte, zrywane w suchy dzień.
  • Kiedy: od czerwca do września.
  • Suszenie i przechowywanie: Rozłożyć jedną warstwą na papierze, w cieniu i przewiewie, i nie przekładać, dopóki nie wyschną; przechowywać szczelnie, z dala od światła i wilgoci.

Chaber bławatek (Centaurea cyanus)

  • Jak rozpoznać: smukła roślina o wąskich, szarozielonych liściach i intensywnie niebieskich koszyczkach z lejkowatymi kwiatami brzeżnymi.
  • Co zbierać: niebieskie kwiaty brzeżne, skubane z rozwiniętych koszyczków.
  • Kiedy: od czerwca do sierpnia.
  • Suszenie i przechowywanie: suszyć w ciemnym, przewiewnym miejscu — na świetle szybko blakną; przechowywać szczelnie, z dala od światła i wilgoci.
  • Gdzie zbierać: chaber rośnie dziko głównie w zbożach, dlatego najlepiej wysiać go w ogrodzie.

Kwitnące ziele

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum)

  • Jak rozpoznać: wyprostowana roślina z dwiema podłużnymi listewkami na łodydze; pod światło liście wyglądają na podziurawione przez prześwitujące gruczoły, a żółte kwiaty mają na brzegach płatków czarne kropki i po roztarciu barwią palce na czerwono.
  • Co zbierać: górne, kwitnące części pędów, ścinane nożyczkami.
  • Kiedy: od czerwca do sierpnia.
  • Suszenie i przechowywanie: Pęczki lub luźną warstwę suszyć w cieniu i przewiewie, nigdy na pełnym słońcu; po wysuszeniu przechowywać w szczelnych, nieprzezroczystych pojemnikach.
  • Uwaga: dziurawiec zawiera substancje, które wchodzą w interakcje z wieloma lekami, m.in. z doustną antykoncepcją hormonalną, i mogą zwiększać wrażliwość skóry na słońce. W tym przewodniku opisujemy wyłącznie zbiór; o jakimkolwiek stosowaniu zdecyduj po rozmowie z lekarzem lub farmaceutą. Podobne dziurawce nadobny i wytworny są pod ochroną ścisłą — zbieraj tylko rośliny, które rozpoznajesz z pewnością.

Krwawnik pospolity (Achillea millefolium)

  • Jak rozpoznać: liście bardzo drobno, pierzasto podzielone, jak delikatne pióro; białe lub różowawe kwiatostany wyglądają jak baldachy, ale składają się z wielu maleńkich koszyczków, z których każdy ma zwykle pięć płatków.
  • Co zbierać: kwitnące wierzchołki pędów, ścinane bez zdrewniałych części łodygi.
  • Kiedy: od czerwca do września.
  • Suszenie i przechowywanie: Pęczki lub luźną warstwę suszyć w cieniu i przewiewie, nigdy na pełnym słońcu; po wysuszeniu przechowywać w szczelnych, nieprzezroczystych pojemnikach.
  • Uwaga: białe, płaskie kwiatostany mają też trujące rośliny baldaszkowate, np. szczwół plamisty czy szalej jadowity — krwawnik odróżnisz po pierzastych, drobno podzielonych liściach i budowie koszyczków. Bez tej pewności rośliny nie zbieraj.

Melisa lekarska (Melissa officinalis)

  • Jak rozpoznać: krzaczasta bylina ogrodowa o czworokątnych łodygach i jajowatych, karbowanych liściach, które po roztarciu pachną cytryną.
  • Co zbierać: liście i górne części pędów, najlepiej tuż przed kwitnieniem; po ścięciu kępa odrasta i daje drugi zbiór.
  • Kiedy: od czerwca do września.
  • Suszenie i przechowywanie: suszyć w cieniu, w niskiej temperaturze, bo zapach szybko ulatnia się z liści; po wysuszeniu przechowywać w szczelnych, nieprzezroczystych pojemnikach.

Rzepik pospolity (Agrimonia eupatoria)

  • Jak rozpoznać: wzniesiona, owłosiona roślina o przerywanie pierzastych liściach; drobne, żółte kwiaty tworzą długi, smukły kłos, a z owoców powstają małe, czepiające się ubrań haczykowate „rzepy”.
  • Co zbierać: ziele — górne części pędów w czasie kwitnienia.
  • Kiedy: od czerwca do sierpnia.
  • Suszenie i przechowywanie: Pęczki lub luźną warstwę suszyć w cieniu i przewiewie, nigdy na pełnym słońcu; po wysuszeniu przechowywać w szczelnych, nieprzezroczystych pojemnikach.
  • Uwaga: w Polsce rośnie też rzadki rzepik szczeciniasty, objęty ochroną ścisłą — przy wątpliwościach co do gatunku nie zbieraj.

Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea)

  • Jak rozpoznać: rodzima nawłoć ma żółte koszyczki w luźnym, wydłużonym kwiatostanie i dorasta zwykle do metra; nie myl jej z obcymi, inwazyjnymi nawłociami kanadyjską i późną, które tworzą rozległe łany i mają drobne koszyczki w gęstych, wiechowatych kwiatostanach.
  • Co zbierać: kwitnące ziele — górne części pędów.
  • Kiedy: w lipcu i sierpniu.
  • Suszenie i przechowywanie: Pęczki lub luźną warstwę suszyć w cieniu i przewiewie, nigdy na pełnym słońcu; po wysuszeniu przechowywać w szczelnych, nieprzezroczystych pojemnikach.

Owoce

Borówka czernica (Vaccinium myrtillus)

  • Jak rozpoznać: niska leśna krzewinka o zielonych, kanciastych pędach i drobnych, ząbkowanych liściach; owoce są granatowe z sinym nalotem, a ich miąższ barwi palce na fioletowo.
  • Co zbierać: dojrzałe owoce, zrywane ręcznie, bez wyrywania i łamania krzewinek.
  • Kiedy: w lipcu i sierpniu.
  • Suszenie i przechowywanie: owoce suszyć cienką warstwą w przewiewnym miejscu lub w suszarce w niskiej temperaturze, aż staną się twarde; przechowywać w szczelnym słoju.
  • Zasady zbioru: w lasach państwowych owoce leśne można zbierać na własne potrzeby, z wyjątkiem miejsc objętych zakazem wstępu i oznakowanych zakazem zbioru (ustawa o lasach, art. 26, 27 i 30).

Malina właściwa (Rubus idaeus)

  • Jak rozpoznać: krzew o drobno kolczastych pędach i liściach białawych od spodu; dojrzałe, czerwone owoce łatwo zsuwają się ze stożkowatego dna, zostawiając je na krzewie.
  • Co zbierać: dojrzałe owoce, w suchy dzień.
  • Kiedy: w lipcu i sierpniu; liście w maju i czerwcu.
  • Suszenie i przechowywanie: owoce są bardzo delikatne — najczęściej wykorzystuje się je świeże lub mrozi; do suszenia rozkłada się je pojedynczo i suszy w suszarce w niskiej temperaturze.

Bezpieczeństwo zbioru

  • Zbieraj tylko to, co rozpoznajesz na pewno. Krwawnik łatwo pomylić z trującymi roślinami baldaszkowatymi, a rumianek — z podobnymi, niezbieranymi gatunkami. Jeśli brakuje którejś z cech rozpoznawczych, rośliny nie zbieraj.
  • Sprawdź, czy roślina nie jest chroniona. Pod ochroną są m.in. dziewanna fioletowa, dziurawiec nadobny i wytworny, rzepik szczeciniasty oraz kocanki piaskowe. W parkach narodowych i rezerwatach przyrody obowiązuje co do zasady zakaz pozyskiwania roślin.
  • W lesie — tylko ręczny zbiór owoców. W tym przewodniku ze stanowisk leśnych polecamy początkującym wyłącznie ręczny zbiór dojrzałych owoców, bez uszkadzania krzewinek, drzew i innych roślin. Ustawa o lasach udostępnia lasy państwowe do zbioru płodów runa leśnego na własne potrzeby, z zastrzeżeniem zakazów wstępu, oznakowanych zakazów zbioru i zakazu niszczenia lub uszkadzania roślin.
  • Wybieraj czyste miejsca — w lipcu trwają opryski pól, więc rumianek i chaber najlepiej zbierać z własnego siewu; omijaj też pobocza ruchliwych dróg.
  • Zbieraj w suchy dzień i susz od razu. Kwiaty zebrane po deszczu lub zostawione w torbie szybko ciemnieją i pleśnieją.
  • Zostawiaj część roślin, żeby na stanowisku zostały nasiona na kolejny rok.

W pełnym kalendarzu lipca pojawiają się również rośliny, których zbiór lub wykorzystanie wymaga większej ostrożności, dobrej identyfikacji albo znajomości ograniczeń prawnych — m.in. wrotycz, bylica piołun, skrzyp polny, ogórecznik, rutwica, kocanki piaskowe, świetlik łąkowy i dziko rosnący kminek. Dlatego w tym przewodniku dla początkujących ich nie omawiamy.

Lipiec w skrócie

Lipiec to miesiąc kwiatów i kwitnącego ziela: lipy, rumianku, nagietka, dziewanny, malwy i chabra, a także dziurawca, krwawnika, melisy, rzepiku i nawłoci. Pod koniec miesiąca dochodzą borówki i maliny. Jeśli dopiero zaczynasz, najprościej zacząć od roślin z własnego ogrodu — melisy, nagietka i rumianku z siewu — a dziko rosnące zbierać dopiero wtedy, gdy masz pewność co do gatunku i czystości miejsca.

Cały rok zbiorów, miesiąc po miesiącu, opisujemy w książce „Zioła w Rytmie Natury. Co zbierać i uprawiać miesiąc po miesiącu”. Opisy kolejnych roślin znajdziesz w naszym zielniku online.

Źródła

Kalendarz zbiorów i opisy roślin: „Zioła w Rytmie Natury. Co zbierać i uprawiać miesiąc po miesiącu” (Ziołowa Przystań) — rozdział „Lipiec” oraz indeks surowców; terminy zbioru porównane z kartami zielnika Ziołowej Przystani. Ochrona gatunkowa: rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. 2014 poz. 1409), załączniki 1–3 i § 8. Zbiór owoców leśnych i zakaz uszkadzania roślin w lasach: ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach, art. 26, 27 i 30 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 663). Parki narodowe i rezerwaty: ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, art. 15 ust. 1 pkt 5 (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 13, ze zmianami, które art. 15 nie dotyczą). Interakcje dziurawca: monografia Europejskiej Agencji Leków (EMA/HMPC) dla Hypericum perforatum. Stan na 6.10.2026.