Leksykon roślin

Zioła — poznaj rośliny i ich zastosowanie

Poznaj ponad sto roślin opisanych w naszej bazie ziół. Wyszukaj konkretne zioło albo przeglądaj leksykon i sprawdź jego występowanie, rozpoznawanie, właściwości, zastosowanie oraz — tam, gdzie je mamy — termin zbioru.

Znaleziono 22 zioła

Chrzan pospolity w ogrodzie — rozeta dużych, podłużnych liści o falistych brzegach i wykopany, gruby korzeń leżący obok, w tle kwitnąca łąka.

Chrzan pospolity

Armoracia rusticanaBylina o dużej rozecie podłużnych, falistych liści i grubym, mięsistym korzeniu — jasnożółtym na zewnątrz, białym w środku. W Polsce rośnie pospolicie na przydrożach, nieużytkach i w ogrodach. Karta ma charakter botaniczny.
Kwitnący żywokost lekarski nad rowem — szorstko owłosione liście o nasadach zbiegających po łodydze i zwisające skrętki rurkowato-dzwonkowatych kwiatów w odcieniach purpury i bladego różu.

Żywokost lekarski

Symphytum officinaleOkazała bylina wilgotnych łąk i brzegów wód, o szorstko owłosionych łodygach ze zbiegającymi skrzydłami liściowymi i zwisających, dzwonkowatych kwiatach od kremowych po purpurowe. Karta opisuje korzeń i wyłącznie zastosowanie zewnętrzne.
Krzew jałowca pospolitego na wrzosowisku obok kamiennego murku — kłujące igły w okółkach i liczne granatowe, oszronione szyszkojagody na gałązkach.

Jałowiec pospolity

Juniperus communisNiski, zimozielony krzew lub niewielkie drzewo o kłujących igłach wyrastających w okółkach po trzy i kulistych, granatowych szyszkojagodach. W Polsce powszechny na wrzosowiskach, murawach napiaskowych i skrajach borów. Karta opisuje szyszkojagody, zbierane jesienią.
Mącznica lekarska tworząca niski, płożący kobierzec na skalistym zboczu w górach — drobne, odwrotnie jajowate liście o zaokrąglonych końcach i czerwone owoce rozmieszczone pojedynczo wzdłuż pędów.

Mącznica lekarska

Arctostaphylos uva-ursiZimozielona krzewinka o długich, płożących pędach, tworząca zwarte, niskie kobierce; liście skórzaste, odwrotnie jajowate, błyszczące. W Polsce rodzima, lecz niezbyt pospolita, spotykana głównie na północy kraju. Karta opisuje liść, zbierany wiosną i jesienią.
Kwitnący wrzos na wrzosowisku o świcie: gęste, różowoliliowe kwiaty na drobnolistnych pędach, w tle zamglone wzgórza.

Wrzos zwyczajny

Calluna vulgarisNiska krzewinka o drobnych, łuskowatych liściach ułożonych w czterech rzędach, z licznymi, różowoliliowymi dzwonkowatymi kwiatami w jednostronnych gronach. W Polsce pospolity na wrzosowiskach, w widnych borach i na torfowiskach. Karta opisuje kwitnące ziele, zbierane od sierpnia do października.
Kępa perzu na piaszczystym nieużytku: wąskie, szorstkie liście i wysmukłe kłosy o fioletowawym odcieniu.

Perz właściwy

Elymus repensWieloletnia trawa o długich, rozgałęzionych kłączach i wąskich, szorstkich liściach, z kwiatostanem w postaci kłosa. W Polsce pospolita na polach, w ogrodach i na nieużytkach, uciążliwa jako chwast. Karta opisuje kłącze.
Pomarańczowy koszyczek nagietka lekarskiego z kroplami rosy, w tle pąki i kwitnące rumianki.

Nagietek lekarski

Calendula officinalisJednoroczna roślina o rozgałęzionych, lepkich pędach i podłużnych, jasnozielonych liściach, z dużymi, pomarańczowymi lub żółtymi koszyczkami kwiatowymi. W Polsce uprawiana w ogrodach, miejscami dziczeje. Karta opisuje kwiaty, zbierane od czerwca do października.
Kozłek lekarski nad strumieniem: wysokie pędy zakończone podbaldachami drobnych, bladoróżowych kwiatów, w tle łąka i las.

Kozłek lekarski (waleriana)

Valeriana officinalisBylina o wzniesionej, bruzdowanej łodydze i nieparzystopierzastych liściach, z drobnymi, bladoróżowymi kwiatami zebranymi w szczytowe podbaldachy. W Polsce rośnie na wilgotnych łąkach, nad wodami i w zaroślach. Karta opisuje korzeń, wykopywany od kwietnia do października.
Tablica botaniczna kocimiętki: czworokątne pędy z ząbkowanymi, sercowatymi liśćmi i drobne, dwuwargowe kwiaty zebrane w szczytowy kłos.

Kocimiętka

Nepeta catariaBylina z rodziny jasnotowatych o czworokątnych, owłosionych pędach, szarozielonych, ząbkowanych liściach i drobnych kwiatach zebranych w szczytowe kłosy. W Polsce spotykana na przydrożach, nieużytkach i w ogrodach. Karta opisuje liście, zbierane od czerwca do października.
Kobylak nad brzegiem rzeki: wysokie pędy z gęstymi, rdzawobrązowymi wiechami owoców i duże, faliste liście u nasady.

Kobylak

Rumex crispusBylina o grubym korzeniu i dużych, falistobrzegich liściach, z wysokim pędem zakończonym gęstą wiechą, która po przekwitnieniu przybiera rdzawobrązową barwę. W Polsce rośnie pospolicie na wilgotnych łąkach, przydrożach i nieużytkach. Karta opisuje kłącze.
Gwiazdnica pospolita płożąca się po ziemi: drobne białe kwiaty o głęboko rozciętych płatkach wśród małych, jajowatych liści, wokół mech i zeszłoroczne liście.

Gwiazdnica pospolita

Stellaria mediaNiewielka roślina jednoroczna o delikatnej, często płożącej łodydze, z naprzeciwległymi, jajowatymi, miękkimi liśćmi i drobnymi, białymi kwiatami o głęboko rozciętych płatkach. Występuje powszechnie w Europie i strefach umiarkowanych jako gatunek ruderalny — na polach, przydrożach, w ogrodach i na trawnikach. Karta opisuje ziele.
Gałązki dzikiej róży z czerwonymi owocami i przebarwionymi jesiennie liśćmi, przy omszałym kamiennym murze.

Dzika róża

Rosa caninaKrzew o gałązkach pokrytych haczykowato zakrzywionymi kolcami i pierzastozłożonych liściach z 5–7 jajowatych, ząbkowanych listków. W Polsce rośnie pospolicie na skrajach lasów, miedzach i przydrożach, zwłaszcza w miejscach słonecznych. Karta opisuje owoce, zbierane od sierpnia do listopada.
Dojrzała, pomarańczowa dynia leżąca na grządce wśród zaschniętych pędów, w tle drewniana stodoła i słoneczniki.

Dynia zwyczajna

Cucurbita pepoRoślina o płożących się lub pnących łodygach dorastających do około 10 m, pokrytych włoskami i wyposażonych w wąsy czepne, oraz dużych, dłoniasto klapowanych, sercowatych liściach. W Polsce nie występuje dziko — jest rośliną uprawną, która czasem przejściowo dziczeje. Karta opisuje nasiona, zbierane jesienią.
Cykoria podróżnik przy polnej drodze: jasnoniebieskie koszyczki kwiatowe na sztywnych, rozgałęzionych łodygach, w tle kamienny murek i drewniana brama.

Cykoria podróżnik

Cichorium intybusRoślina o cienkiej, rozgałęzionej łodydze, u nasady szorstko owłosionej; dolne liście tworzą dużą przyziemną rozetę i są pierzasto wykrawane, łodygowe — mniejsze, lancetowate i siedzące. W Polsce jest archeofitem, zadomowionym i powszechnie spotykanym na przydrożach, nieużytkach i łąkach. Karta opisuje korzeń.
Gałązki aronii z gronami czarnych, lśniących owoców i przebarwiającymi się na czerwono liśćmi, przy drewnianym płocie.

Aronia czarnoowocowa

Aronia melanocarpaNiewielki krzew z rodziny różowatych, dorastający zwykle do 1,5–2,5 m, o liściach czerwieniejących jesienią i czarnych, lśniących owocach. W Polsce uprawiany głównie jako krzew owocowy i ozdobny, na plantacjach i w ogrodach przydomowych. Karta opisuje owoce, zbierane we wrześniu i październiku.
Tablica botaniczna lubczyku ogrodowego: duże pierzaste liście, baldachy drobnych żółtozielonych kwiatów, gruby korzeń oraz owoce w powiększeniu.

Lubczyk ogrodowy

Levisticum officinaleWieloletnia roślina z rodziny selerowatych, dorastająca do 1–2 m, o grubych żółtawych korzeniach, dużych pierzastych liściach i baldachach drobnych kwiatów. Pochodzi prawdopodobnie z obszaru śródziemnomorskiego i zachodniej Azji; w Polsce uprawiana w ogrodach, miejscami zadomowiona dziko. Karta opisuje korzeń, wykopywany jesienią.
Różeniec górski na skalnym zboczu: mięsiste, sinozielone liście i żółte kwiatostany, w tle ośnieżone granie.

Różeniec górski

Rhodiola roseaWieloletnia bylina o grubym, mięsistym kłączu i wzniesionych, nierozgałęzionych łodygach, z mięsistymi sinozielonymi liśćmi i drobnymi żółtawymi kwiatami. W Polsce spotykany bardzo rzadko w Sudetach i Karpatach, na skalistych zboczach, rumowiskach i brzegach potoków. Karta opisuje kłącze wraz z korzeniami, wykopywane jesienią.
Gałęzie tarniny z granatowymi, oprószonymi owocami i długimi cierniami, przy kamiennym murze; liście przebarwione na jesienne kolory.

Tarnina

Prunus spinosaGęsty, kolczasty krzew wysokości 1–3 m, o ciemnej spękanej korze i drobnych owalnych liściach; wczesną wiosną obsypuje się białymi kwiatami jeszcze przed rozwojem liści. Rośnie pospolicie na skrajach lasów, w zaroślach, żywopłotach i na miedzach. Karta opisuje dwa surowce: kwiaty zbierane w kwietniu i owoce zbierane jesienią.
Kwitnący kasztanowiec o szerokiej koronie na trawiastym dziedzińcu za kamiennym murem; na gałęziach wzniesione, białoróżowe kwiatostany.

Kasztanowiec zwyczajny

Aesculus hippocastanumPotężne drzewo dorastające do 20–30 m, o szerokiej koronie i dłoniasto złożonych liściach z 5–7 listków. Pochodzi z Bałkanów, w Polsce od wieków sadzone w parkach i alejach. Karta opisuje nasiona, zbierane jesienią.
Żółty koszyczek mniszka lekarskiego z pszczołą, obok rozeta głęboko ząbkowanych liści i białe dmuchawce na łące.

Mniszek lekarski

Taraxacum officinaleMniszek lekarski jest znany w zielarstwie z wykorzystania przy łagodnych dolegliwościach trawiennych i przejściowym braku apetytu. Korzeń służy m.in. do odwarów, młode liście do sałatek, a kwiaty do syropu, galaretki i smażenia w cieście.