Zioła

Babka lancetowata

Plantago lanceolata

Bylina tworząca przyziemną rozetę wąsko lancetowatych liści o wyraźnych, równoległych żyłkach, z której wyrastają bezlistne pędy zakończone wąskimi, cylindrycznymi kłosami. Rośnie na łąkach, pastwiskach, murawach, nieużytkach i poboczach dróg w Europie i Azji. Karta opisuje liście, zbierane od maja do września.

Aronia czarnoowocowa

Aronia melanocarpa

Niewielki krzew z rodziny różowatych, dorastający zwykle do 1,5–2,5 m, o liściach czerwieniejących jesienią i czarnych, lśniących owocach. W Polsce uprawiany głównie jako krzew owocowy i ozdobny, na plantacjach i w ogrodach przydomowych. Karta opisuje owoce, zbierane we wrześniu i październiku.

Arcydzięgiel litwor

Angelica archangelica

W pierwszym roku tworzy rozetę ciemnozielonych liści, w drugim grubą, pustą w środku łodygę, czasem z purpurowym nalotem. W Polsce rośnie naturalnie w Sudetach i Karpatach — w piętrze kosodrzewiny, na wilgotnych piargach i nad potokami. Karta opisuje korzeń, wykopywany wczesną wiosną. Gatunek jest objęty ochroną częściową.

Połonicznik nagi

Herniaria glabra

Niska roślina o nagich, gęsto rozgałęzionych pędach długości 5–15 cm, płożących się po ziemi i tworzących płaskie, żółtozielone darnie. Rośnie w miejscach słonecznych i suchych, na ubogich glebach piaszczystych i żwirowatych, na przydrożach i w miejscach ruderalnych. Karta opisuje ziele, zbierane od czerwca do września.

Ślaz dziki

Malva sylvestris

Bylina o wzniesionych, często owłosionych pędach dorastających do około metra, z okrągławymi, dłoniasto klapowanymi liśćmi i różowofioletowymi kwiatami. Rośnie dziko na suchych łąkach, przydrożach i nieużytkach w Europie, zachodniej Azji i północnej Afryce. Karta opisuje kwiaty, zbierane od czerwca do września.

Tasznik pospolity

Capsella bursa-pastoris

Jednoroczna lub dwuletnia roślina z rodziny kapustowatych, wysokości 10–50 cm, o rozecie dolnych liści i charakterystycznych trójkątnych, spłaszczonych owocach przypominających torebki. Występuje pospolicie na siedliskach ruderalnych, w ogrodach i na przydrożach niemal całej półkuli północnej. Karta opisuje ziele.

Tarnina

Prunus spinosa

Gęsty, kolczasty krzew wysokości 1–3 m, o ciemnej spękanej korze i drobnych owalnych liściach; wczesną wiosną obsypuje się białymi kwiatami jeszcze przed rozwojem liści. Rośnie pospolicie na skrajach lasów, w zaroślach, żywopłotach i na miedzach. Karta opisuje dwa surowce: kwiaty zbierane w kwietniu i owoce zbierane jesienią.

Różeniec górski

Rhodiola rosea

Wieloletnia bylina o grubym, mięsistym kłączu i wzniesionych, nierozgałęzionych łodygach, z mięsistymi sinozielonymi liśćmi i drobnymi żółtawymi kwiatami. W Polsce spotykany bardzo rzadko w Sudetach i Karpatach, na skalistych zboczach, rumowiskach i brzegach potoków. Karta opisuje kłącze wraz z korzeniami, wykopywane jesienią.

Rokitnik zwyczajny

Hippophae rhamnoides

Ciernisty, dwupienny krzew wysokości 1–4 m, o wąskich lancetowatych liściach srebrzystych od spodu i pomarańczowych owocach gęsto osadzonych na pędach. Rośnie na nadmorskich wydmach, brzegach rzek i żwirowiskach; w Polsce dziko rzadko, głównie na wybrzeżu, często sadzony. Karta opisuje owoce, zbierane pod koniec lata. Rośliny dziko rosnące są objęte ochroną częściową.

Lubczyk ogrodowy

Levisticum officinale

Wieloletnia roślina z rodziny selerowatych, dorastająca do 1–2 m, o grubych żółtawych korzeniach, dużych pierzastych liściach i baldachach drobnych kwiatów. Pochodzi prawdopodobnie z obszaru śródziemnomorskiego i zachodniej Azji; w Polsce uprawiana w ogrodach, miejscami zadomowiona dziko. Karta opisuje korzeń, wykopywany jesienią.

Kocanka piaskowa

Helichrysum arenarium

Niewielka bylina wysokości 10–40 cm, o łodygach pokrytych gęstym kutnerem i wąskich, srebrzystozielonych liściach. Rośnie na suchych, piaszczystych i wapiennych siedliskach: wydmach, suchych łąkach, skarpach i przydrożach. Karta opisuje kwiatostany, zbierane od czerwca do sierpnia. Gatunek jest objęty ochroną częściową.

Czosnek niedźwiedzi

Allium ursinum

Bylina o odziomkowych, lancetowatych liściach i białych, gwiaździstych kwiatach zebranych w baldach, rozpoznawalna po silnym czosnkowym zapachu całej rośliny. W Polsce rośnie na nizinach i w Karpatach po regiel dolny, często tworząc rozległe stanowiska w wilgotnych lasach. Karta opisuje liście, zbierane wczesną wiosną. Gatunek jest objęty ochroną częściową.

Kasztanowiec zwyczajny

Aesculus hippocastanum

Potężne drzewo dorastające do 20–30 m, o szerokiej koronie i dłoniasto złożonych liściach z 5–7 listków. Pochodzi z Bałkanów, w Polsce od wieków sadzone w parkach i alejach. Karta opisuje nasiona, zbierane jesienią.

Czosnek zwyczajny

Allium sativum L.

Czosnek zwyczajny to bylina z rodziny amarylkowatych, często uprawiana jako roślina jednoroczna lub dwuletnia. Surowcem są ząbki cebuli, z których przygotowuje się syrop, mleko z czosnkiem, olej i okład. Czosnek może podrażniać przewód pokarmowy i nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych.

Czarny bez

Sambucus nigra L.

Czarny bez to krzew lub niskie drzewo, którego kwiaty stosuje się w naparach przy przeziębieniu i gorączce, a w domowej spiżarni – do syropów, lemoniad i octów. Dojrzałe owoce wykorzystuje się wyłącznie po obróbce cieplnej: surowe lub niedojrzałe owoce, liście i kora mogą wywołać dolegliwości.

Melisa lekarska

Melissa officinalis L.

Melisa lekarska to wieloletnie zioło o cytrynowym zapachu, którego liście i ziele stosuje się w naparach przy napięciu nerwowym i trudnościach z zasypianiem oraz przy wzdęciach i niestrawności. W ogrodowej kuchni melisa trafia do lemoniad, deserów, octów i kostek lodu.

Rumianek

Matricaria chamomilla L.

Rumianek pospolity to jednoroczne zioło, którego koszyczki kwiatowe stosuje się w naparach przy niestrawności i wzdęciach, a zewnętrznie – w okładach, płukankach, kąpielach i inhalacjach przy podrażnieniach skóry, jamy ustnej i gardła. Działa też łagodnie uspokajająco.

Mniszek lekarski

Taraxacum officinale

Mniszek lekarski jest znany w zielarstwie z wykorzystania przy łagodnych dolegliwościach trawiennych i przejściowym braku apetytu. Korzeń służy m.in. do odwarów, młode liście do sałatek, a kwiaty do syropu, galaretki i smażenia w cieście.

Głóg

Głóg jest ceniony w zielarstwie przede wszystkim w przygotowaniach związanych z sercem, napięciem nerwowym i zasypianiem. Wykorzystuje się kwiatostany z liśćmi oraz owoce. Dojrzałe owoce służą również do przygotowania dżemu, przecieru i syropu.

Borówka amerykańska

Vaccinium corymbosum

Borówka amerykańska to krzew z rodziny wrzosowatych, pochodzący z Ameryki Północnej, w Polsce uprawiany w ogrodach i na plantacjach. Wiosną zakwita drobnymi, dzbaneczkowatymi kwiatami, a latem dojrzewają granatowe owoce pokryte jasnym woskowym nalotem.