Ziołowy Kalendarz Adwentowy już czeka — dołącz bezpłatnieKalendarz Adwentowy już czeka

Zapisz się

Leksykon roślin

Zioła — poznaj rośliny i ich zastosowanie

Poznaj ponad sto roślin opisanych w naszej bazie ziół. Wyszukaj konkretne zioło albo przeglądaj leksykon i sprawdź jego występowanie, rozpoznawanie, właściwości, zastosowanie oraz — tam, gdzie je mamy — termin zbioru.

Nie wiesz, od czego zacząć? Zacznij tutaj

Znaleziono 108 ziół

Pień brzozy o białej, łuszczącej się korze z ciemnymi przebarwieniami i zwisające gałązki z drobnymi liśćmi, w słonecznym lesie.

Brzoza brodawkowata

Betula pendulaDrzewo dorastające do 20–30 m, o smukłym pniu i białej korze — u młodych roślin gładkiej, u starszych spękanej na czarno-białe płaty. W Polsce gatunek rodzimy, pospolity na całym niżu i w niższych partiach gór. Karta opisuje liście, zbierane w kwietniu i maju.
Bodziszek cuchnący na omszałym dnie lasu: różowe, pięciopłatkowe kwiaty na czerwonawych, owłosionych szypułkach i głęboko powcinane liście.

Bodziszek cuchnący

Geranium robertianumRoślina o dłoniastodzielnych, pierzastosiecznych liściach osadzonych naprzeciwlegle na długich ogonkach; liście odziomkowe tworzą rozetę, która szybko usycha. W Polsce pospolity w lasach liściastych, mieszanych i iglastych, na obrzeżach lasów, w zaroślach, na murach i skalistych zboczach. Karta opisuje ziele, zbierane od maja do lipca.
Tablica botaniczna biedrzeńca anyżu: białe kwiaty w baldachach, liście o różnym kształcie — od całobrzegich po pierzaste — korzeń oraz żeberkowane owoce w przekroju i powiększeniu.

Biedrzeniec anyż

Pimpinella anisumJednoroczna roślina z rodziny selerowatych, dorastająca do 30–50 cm, o łodydze rozgałęzionej w górnej części i liściach różniących się kształtem — dolne są całobrzegie lub nerkowate, górne pierzaste. Pochodzi z rejonów wschodniego basenu Morza Śródziemnego; w Polsce uprawiana w ogrodach. Karta opisuje owoce, zbierane w sierpniu i wrześniu.
Krzew berberysu przy kamiennym murze, obsypany czerwonymi owocami; liście przebarwione na żółto i pomarańczowo.

Berberys pospolity

Berberis vulgarisKolczasty krzew o odwrotnie jajowatych, delikatnie piłkowanych liściach skupionych na krótkopędach, jesienią przebarwiających się na czerwono. Gatunek rodzimy dla Europy Środkowej i Południowej; w Polsce rośnie rozproszony niemal na całym obszarze poza partiami wysokogórskimi. Karta opisuje liście i korzeń.
Babka lancetowata na łące: przyziemna rozeta wąskich, podłużnie żyłkowanych liści i wzniesione bezlistne pędy zakończone brązowymi, cylindrycznymi kłosami.

Babka lancetowata

Plantago lanceolataBylina tworząca przyziemną rozetę wąsko lancetowatych liści o wyraźnych, równoległych żyłkach, z której wyrastają bezlistne pędy zakończone wąskimi, cylindrycznymi kłosami. Rośnie na łąkach, pastwiskach, murawach, nieużytkach i poboczach dróg w Europie i Azji. Karta opisuje liście, zbierane od maja do września.
Gałązki aronii z gronami czarnych, lśniących owoców i przebarwiającymi się na czerwono liśćmi, przy drewnianym płocie.

Aronia czarnoowocowa

Aronia melanocarpaNiewielki krzew z rodziny różowatych, dorastający zwykle do 1,5–2,5 m, o liściach czerwieniejących jesienią i czarnych, lśniących owocach. W Polsce uprawiany głównie jako krzew owocowy i ozdobny, na plantacjach i w ogrodach przydomowych. Karta opisuje owoce, zbierane we wrześniu i październiku.
Arcydzięgiel nad leśnym potokiem: duży, kulisty baldach zielonkawych kwiatów na grubej łodydze i szerokie, głęboko powcinane liście; w tle omszałe kamienie.

Arcydzięgiel litwor

Angelica archangelicaW pierwszym roku tworzy rozetę ciemnozielonych liści, w drugim grubą, pustą w środku łodygę, czasem z purpurowym nalotem. W Polsce rośnie naturalnie w Sudetach i Karpatach — w piętrze kosodrzewiny, na wilgotnych piargach i nad potokami. Karta opisuje korzeń, wykopywany wczesną wiosną. Gatunek jest objęty ochroną częściową.
Ilustracja botaniczna połonicznika nagiego: żółtozielone pędy rozchodzące się promieniście od szyjki korzeniowej i tworzące płaską, gęstą darń, obsadzone drobnymi eliptycznymi liśćmi; u dołu widoczny cienki korzeń palowy.

Połonicznik nagi

Herniaria glabraNiska roślina o nagich, gęsto rozgałęzionych pędach długości 5–15 cm, płożących się po ziemi i tworzących płaskie, żółtozielone darnie. Rośnie w miejscach słonecznych i suchych, na ubogich glebach piaszczystych i żwirowatych, na przydrożach i w miejscach ruderalnych. Karta opisuje ziele, zbierane od czerwca do września.
Ślaz dziki na łące: wzniesione pędy z dłoniasto klapowanymi liśćmi i różowofioletowymi kwiatami o ciemnych prążkach.

Ślaz dziki

Malva sylvestrisBylina o wzniesionych, często owłosionych pędach dorastających do około metra, z okrągławymi, dłoniasto klapowanymi liśćmi i różowofioletowymi kwiatami. Rośnie dziko na suchych łąkach, przydrożach i nieużytkach w Europie, zachodniej Azji i północnej Afryce. Karta opisuje kwiaty, zbierane od czerwca do września.
Tasznik pospolity w trawie: cienkie pędy z drobnymi białymi kwiatami i charakterystycznymi trójkątnymi łuszczynkami.

Tasznik pospolity

Capsella bursa-pastorisJednoroczna lub dwuletnia roślina z rodziny kapustowatych, wysokości 10–50 cm, o rozecie dolnych liści i charakterystycznych trójkątnych, spłaszczonych owocach przypominających torebki. Występuje pospolicie na siedliskach ruderalnych, w ogrodach i na przydrożach niemal całej półkuli północnej. Karta opisuje ziele.
Gałęzie tarniny z granatowymi, oprószonymi owocami i długimi cierniami, przy kamiennym murze; liście przebarwione na jesienne kolory.

Tarnina

Prunus spinosaGęsty, kolczasty krzew wysokości 1–3 m, o ciemnej spękanej korze i drobnych owalnych liściach; wczesną wiosną obsypuje się białymi kwiatami jeszcze przed rozwojem liści. Rośnie pospolicie na skrajach lasów, w zaroślach, żywopłotach i na miedzach. Karta opisuje dwa surowce: kwiaty zbierane w kwietniu i owoce zbierane jesienią.
Różeniec górski na skalnym zboczu: mięsiste, sinozielone liście i żółte kwiatostany, w tle ośnieżone granie.

Różeniec górski

Rhodiola roseaWieloletnia bylina o grubym, mięsistym kłączu i wzniesionych, nierozgałęzionych łodygach, z mięsistymi sinozielonymi liśćmi i drobnymi żółtawymi kwiatami. W Polsce spotykany bardzo rzadko w Sudetach i Karpatach, na skalistych zboczach, rumowiskach i brzegach potoków. Karta opisuje kłącze wraz z korzeniami, wykopywane jesienią.
Krzew rokitnika na nadmorskiej wydmie, gęsto obsypany pomarańczowymi owocami; wąskie, srebrzyste liście, w tle plaża i morze.

Rokitnik zwyczajny

Hippophae rhamnoidesCiernisty, dwupienny krzew wysokości 1–4 m, o wąskich lancetowatych liściach srebrzystych od spodu i pomarańczowych owocach gęsto osadzonych na pędach. Rośnie na nadmorskich wydmach, brzegach rzek i żwirowiskach; w Polsce dziko rzadko, głównie na wybrzeżu, często sadzony. Karta opisuje owoce, zbierane pod koniec lata. Rośliny dziko rosnące są objęte ochroną częściową.
Tablica botaniczna lubczyku ogrodowego: duże pierzaste liście, baldachy drobnych żółtozielonych kwiatów, gruby korzeń oraz owoce w powiększeniu.

Lubczyk ogrodowy

Levisticum officinaleWieloletnia roślina z rodziny selerowatych, dorastająca do 1–2 m, o grubych żółtawych korzeniach, dużych pierzastych liściach i baldachach drobnych kwiatów. Pochodzi prawdopodobnie z obszaru śródziemnomorskiego i zachodniej Azji; w Polsce uprawiana w ogrodach, miejscami zadomowiona dziko. Karta opisuje korzeń, wykopywany jesienią.
Kocanka piaskowa na nadmorskiej wydmie: srebrzystoszare, omszone liście i żółte koszyczki zebrane w baldachogrona, wokół piasek i trawa wydmowa.

Kocanka piaskowa

Helichrysum arenariumNiewielka bylina wysokości 10–40 cm, o łodygach pokrytych gęstym kutnerem i wąskich, srebrzystozielonych liściach. Rośnie na suchych, piaszczystych i wapiennych siedliskach: wydmach, suchych łąkach, skarpach i przydrożach. Karta opisuje kwiatostany, zbierane od czerwca do sierpnia. Gatunek jest objęty ochroną częściową.
Czosnek niedźwiedzi na dnie lasu: kępy lancetowatych liści i białe, gwiaździste kwiaty w baldachach, wokół zeszłoroczne liście dębu i mech.

Czosnek niedźwiedzi

Allium ursinumBylina o odziomkowych, lancetowatych liściach i białych, gwiaździstych kwiatach zebranych w baldach, rozpoznawalna po silnym czosnkowym zapachu całej rośliny. W Polsce rośnie na nizinach i w Karpatach po regiel dolny, często tworząc rozległe stanowiska w wilgotnych lasach. Karta opisuje liście, zbierane wczesną wiosną. Gatunek jest objęty ochroną częściową.
Kwitnący kasztanowiec o szerokiej koronie na trawiastym dziedzińcu za kamiennym murem; na gałęziach wzniesione, białoróżowe kwiatostany.

Kasztanowiec zwyczajny

Aesculus hippocastanumPotężne drzewo dorastające do 20–30 m, o szerokiej koronie i dłoniasto złożonych liściach z 5–7 listków. Pochodzi z Bałkanów, w Polsce od wieków sadzone w parkach i alejach. Karta opisuje nasiona, zbierane jesienią.
Główki czosnku zwyczajnego na drewnianym stole, obok rozdzielone ząbki i suche łuski; w tle zaplatany warkocz czosnku.

Czosnek zwyczajny

Allium sativum L.Czosnek zwyczajny to bylina z rodziny amarylkowatych, często uprawiana jako roślina jednoroczna lub dwuletnia. Surowcem są ząbki cebuli, z których przygotowuje się syrop, mleko z czosnkiem, olej i okład. Czosnek może podrażniać przewód pokarmowy i nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych.
Rozłożysty krzew bzu czarnego obsypany białymi baldachami kwiatów, przy kamiennym murze i drewnianej furtce.

Czarny bez

Sambucus nigra L.Czarny bez to krzew lub niskie drzewo, którego kwiaty stosuje się w naparach przy przeziębieniu i gorączce, a w domowej spiżarni – do syropów, lemoniad i octów. Dojrzałe owoce wykorzystuje się wyłącznie po obróbce cieplnej: surowe lub niedojrzałe owoce, liście i kora mogą wywołać dolegliwości.
Kępa melisy przy drewnianym płocie w ogrodzie: gęste, jasnozielone pędy z karbowanymi liśćmi i drobnymi białawymi kwiatami w kątach liści.

Melisa lekarska

Melissa officinalis L.Melisa lekarska to wieloletnie zioło o cytrynowym zapachu, którego liście i ziele stosuje się w naparach przy napięciu nerwowym i trudnościach z zasypianiem oraz przy wzdęciach i niestrawności. W ogrodowej kuchni melisa trafia do lemoniad, deserów, octów i kostek lodu.